bai-giang-phau-thuat-tao-hinh-tham-my-1

...
.,
...
...
,
T~O HINH CHE PHU BAN TAY VA NGON TAY
I. T~O HiNH flAU BUP NGON TAY
1. CAC PHU'dNG PHAP CHUNG
Cac t6n thuong gay khuyet pMn mgm bup ng6n tay khong nen xit tri don
gian Ia lam mom cvt, vi eli chi'lng CUa ky thu~t nay d~ l~i tinh tr~ng m6ng tay
qu~p. Bup ng6n tay Ia m(lt vling r3:t d~c bi~t, cho nen cac phuong phap t~o hlnh
duqc ap dvng phai dam bao phv.c h6i tot vg chUc nang hon Ia phv.c h6i vg hlnh th~.
1.1. Lil!n s~o thi m(>t: v6i nhung khuyet da don gian, khOng 19 xuong, ngn c3:p
mau tot, c6 th~ d~ ]ign s~o tt;t nhien va khOng d.n can thi~p. U'u di~m cua ky
thu~t nay Ia bao t6n rol. da cam giac d:iu ng6n, nhung thdi gian digu tri keo dai.
1.2. Ghep da t1! do: c6 ba lo~i ghep da dU<;!C ap dvng cho khuyet d:iu bup ng6n
tay: ghep da mong, ghep da d:iy toan b(l va ghep da phuc hqp 13:y tit dai tai. Ky
thu~t nay duqc chi d!nh vm nhi'lng khuyet da don gian, tuy nhien nhuqc di~m Wn
nh3:t Ia noi ghep da khOng c6 cam giac, trit nhung truang hc;fp ghep da day toan b(l
0 tre em nh(! kha nang phl,lC hfii cam giac t(li manh ghep cao. lfu di~m Cua ky
thu~t Ia don gian, d~ ph6 bien, khong doi hOi trang thiet bi, ky thu~t di).c bi~t.
Chinh vi nhung nhUc;fc di~m rna hai phUong phap digu tri neu tren bi h(ln
cheap dl,lng trong t(!O hinh bup ng6n tay.
1.3. Ghep l~i bup ng6n tay ditt rtruang hqp bup ng6n tay bi cAt dut rai, manh dt gqn va khOng d~p nat, khOng
th~ noi l(li bAng ky thu~t vi phdu phdu. Manh dt rai cua Mp ng6n duqc coi nhu
m(lt manh ghep phuc hc;fp, ph:in bup ghep l(li se song bllng thiim th3:u tit ngn noi
nh~n manh ghep trong nhung ngay d:iu, sau d6 duqc nuoi duang tit h~ thong
tan m(lch tit ng6n tay. Digu ki~n d~ manh ghep bup ng6n song tot Ia di~n cAt
cua manh ghep r(lng, CO d!nh tot, h6i )UU tinh ffii,I.Ch dam bao. lfu di~m cua ky
thu~t nay la c6 th~ bao t6n hlnh d1,1.ng binh thuang cua bup va m6ng tay. Tuy
nhien ph\lc h6i cam giac d:iu bup cMm, khoang 2-3 thang sau pMu thu~t.
1.4. Cite v~t tnt-
v~,~.t trUc;ft V-Y gan ng6n (vl,l.t Atasoy): Vl,l.t da thiet ke dUCJi d(lng hlnh
tam giac 0 mi)_t gan ng6n tay, day 0 dfiu ng6n, dinh Vl,it nllm 0 nep g3:p ng6n 2-3,
CUOng nuoi V(lt )a phfin mgm dUCJi da, c3:p mau cho V(lt )a cac nhanh Cua CUng
Mp ng6n. v~,~.t duqc dua len d:iu ng6n che phu khuyet b:lng each di chuy~n trUc;ft
theo ki~u Vl,l.t da V-Y. Ky thu~t nay don gian, d~ lam (hlnh 4.26). Chi d!nh tot
nh3:t la khuyet phiin mgm cAt ngang d:iu ng6n.
252

-
V~t tntqt V-Y ben ng6n (v~t Kuttler): hai v~t da hinh tam giiic nil.m i'J
hai ben blip ng6n tay duqc tru<;Jt len che phil t6n thudng diiu blip ng6n tay. V~t
nay c6 uu di~m hdn so voi v~t Atasoy la v~t Illy tu m~t ben ng6n, kh6ng phai tit
m~t lam vi~c cila ng6n tay, khi khau che khuye't phiin milm ve't m6 kh6ng cang
(hinh 4.27).
~- e-.'··.,
..
'·
• ••
1:
.
.
A
B
. -
.,
"
""~'
.. . ..
- .
c
.
Hinh 4.26. V~t Atasoy
Hinh 4.27. V~t Kuttler
,j_
r '--<.
•
I
I I
: ..
I
Hinh 4.28. V~t Venkataswami
-
V~t tru<;Jt V-Y cheo ben ng6n (v~t Venkataswami): v~t da hinh tam giiic
i'J m~t gan ng6n tay, day la m~t khuye't, hai c~nh b€m mi_\t c~nh dai hdn c~nh
kia, c~nh th!l.ng dung d9c theo dudng giila ben cila ng6n tay. V~t duqc cflp miiu
tu b6 m~ch ben ng6n nil.m trong m6 duoi da. V~t duqc trli<;Jt len diiu blip ng6n
che phil khuye't, iip d\mg trong ciic trudng hqp khuye't phiin milm cheo blip ng6n
tay (Hinh 4.28).
1.5. V:_~-t xoay da'y (v:_~-t Hueston): la v~t da hinh chu nh:j.t n:im il m~t gan
ng6n tay c6 cuilng i'J m~t ben ng6n tay. Dudng r~ch chil L, trong d6 mi_\t dudng
r~ch da ng:in nil.m tren ne'p gflp lien dilt, dudng r~ch da dai nil.m i'J m~t ben
ng6n tay. Dudng r~ch da dai nil.m i'J m~t tr\1 ng6n tay 2, 3 va 4, nil.m il m~t quay
ng6n 5 va ng6n ciii. V~t du<;Jc xoay dii'y d~ che khuye't diiu ng6n, rieng phiin cho
v~t se duqc ghep da.
253

1.6. Cac v1_1.t dao co cueing m1_1.ch thil.n kinh: cac v:;tt diiu dttqc lay t:;ti chinh
ng6n tay Clin t:;to hinh, c6 hai d:;tng v:;tt dao c6 cuong m:;tch thlin kinh tuy theo vi
tri cila cuong m:;tch.
-
V:;tt dao cuong m:;tch xu6i dong: v:;tt n&m a m~t ben ng6n tay va vu6ng
g6c Vdi khuye't t6 chuc. Tit dliu g;in cila V:;tt, thl,tc hi~n dtidng r:;tch da dQC theo
chieu dai ng6n d~ b(Jc 1(\ cuong v:;tt bao g6m d(\ng m:;tch ben ng6n va thlin kinh.
V:;tt dao dtiQC keo dai cung cuong m:;tch d~ che phil khuye't dliu ng6n. Nse dtiQC ghep da.
-
V:;tt dao c6 cuong m:;tch ngliQC dong: V:;tt dao duqc thie't ke' a dOt m(\t,
cuong m:;tch xa til dliu ng6n la ngu6n cap mau cho v:;tt, dliu glin cila v:;tt bi c:it
roi khOi cuong m:;tch va thfin kinh n€m v:;tt nay kh6ng c6 cam giac. Kh6ng chi
djnh v:;tt nay cho ng6n cai va ng6n tro.
1.7. Cac Vl_lt da mo: n6i chung cac v:;tt nay it dtiQc su d\illg do kh6ng c6 cam giac
-
V:;tt 6 m6 cai: la v:;tt da ngii.u nhien c6 chan nu6i a 6 m6 cai. V:;tt dtiQc cap
mau ngii.u nhien til m:;tng ltidi m:;tch mau thu(\c ldp da va dttdi da. V:;tt dtiQC su
d1,1ng d~ che phil t6n thtt-
V:;tt 6 m6 ut: tlidng tl,t v:;tt 6 m6 cai, la V:;tt da ngii.u nhien c6 chan nu6i a
6 m6 ut. V:;tt dtiQC su dl,lng d~ che phil t6n thlidng khuye't pbfin miim dftu blip
ng6n I, V.
-
V(lt da dztf/c lO:y tit bing dot 2 ng6n Ill che phil t6n thttdng mat da dftu
bup cac ng6n dai.
-
V(lt da lztng d.Ot 2, cac ng6n II, Ill, IV dimg che phil t6n thttdliu bup cac ng6n dai.
2.NGON cAl
C6 rat nhiiiu phttdng phap t:;~o hinh che phil khuye't phfin miim bup ng6n
cai, tuy nhien hai phlidiu d~c bi~t ve cam giac cila dfiu ng6n cai.
2.1. Cac v1_1.t tnigt t1_1.i ch&
-
Cac v:;tt d:;~ng tru<:~t V-Y c6 cuong nu6i duoi da d:;tng Atasoy, Kuttler d~
d6ng kin cac khuye't nho c:it ngang dliu ng6n cai.
-
V:;tt xoay di\y Hueston chi dtiQC ap d\illg vdi m~t quay cila ng6n cai.
-
V :;tt di\y gan ng6n tay cai (v(lt da Moberg): v:;tt dtt<:~c thie't ke' bAng xe 2
dtidng song song vdi trl,lC ng6n tay a m~t ben. B6c tach lay ca cuong m:;tch inau
thfin kinh hai ben. Di\y v:;~t len che phil khuye't diiu bup ng6n. V:;tt dtt<:~c su d1,1ng
cho cac khuye't bup ng6n ch Ne'u kh6ng t~p v~t ly trj li~u tot se dii.n td! khop bi
g~p, ng6n tay cong.
254

2.2. Ciw v~t dao co cuo'ng m~ch thiin kinh: tilt ca cii.c Vl).t d:'w dilu c6 cu6ng
ml).ch xuoi dong, Vl).t c6 cu6ng ml).ch ngu(jc dong bj ch6ng chi djnh cho tl).o hinh
dfiu blip ng6n cai vi kh6ng dap ung dUQC yeu cflu ph\}C hili cam giac.
-
Vat dao c6 hai cu6ng ml).ch thfin kinh (vc;tt O-Brien): vl).t da du(jc lily i'J
mi;it gan d6t hai ng6n cai, ngay ben Cl).nh khuyilt blip, hai cu6ng ml).ch thfin kinh
du(jc b9c 19 d~ c6 th~ dlly vl).t che phu kin khuyilt blip. Ndi cho vl).t du(jc ghep da
tl_i do.
-
Vl).t dao vling mu ng6n cai (vc;tt Joshi vii Pho): vl).t lily tii vling mu ng6n
cai va du(jc cilp mau bftng m9t cu6ng ffi'/-Ch thfin kinh gan ng6n. Vl).t dung che
phu nhung khuyilt lOn mi;it gan va blip ng6n cai. Ndi cho Vl).t du(jc ghep da tl,i do.
-
Vl).t dao tii vling blip ng6n 3 hay 4: m9t mia dao da blipo ng6n 3 hay 4
mi;it quay du(jc b6c tach cling cuilng ml).ch thfin kinh, sau d6 chuyen Mn che phu
khuyilt dfiu ng6n cai qua m9t duilng hfim i'J long bi:m tay. Ndi cho Vl).t du(jc ghep
da tl_i do.
-
Vl).t dao tii vung lung ng6n tro (vl).t diilu bay cua Foucher): Vl).t du(jc lily
tii vU.ng da mu d6t m9t ng6n tro va cilp mau tii d9ng ml).ch lien c6t mu xudng
ban thu nhilt.
2.3. Ghep bup ng6n vi phllu: ap dvng khi bU.p ng6n du(jc hao quan t6t va
kh6ng d~p nat. C6 th~ chuy~n ghep dfiu ng6n chan thay thilbU.p ng6n tay cai.
II. T~O HiNH PHAN MEM M~T MU NGON TAY
1. GHEP DA Tl/ DO: chi djnh t6t trong truilng hQp khuyilt da mu ng6n nhung
kh6ng c6 t6n thudng 19 gan du6i. Ghep da mong hay ghep da ban mong t6t hdn
ghep da day toan b9.
,...~
..
~
,.,?
2. V~T LAY CUNG NGON TON TRUONG: cac vl).t du(jc thiilt kil cling m9t
ng6n chi ap dvng cho nhung truilng h9p khuyilt da nhO vung mu ng6n tay.
-
Vl).t tru(jt hai cu6ng nu6i: duilng rl).ch song song voi khuyilt da cho phep
dlly m9t Vl).t c6 cu6ng nuoi mi;it ben ng6n d~ che phU khuyilt d6, ndi cho vl).t du(jc
ghep da.
-
Vl).t xoay dlly ki~u Hueston mi;it lung ng6n tay: c6 th~ dung 1 hay 2 vl).t
d~ che phu cac khuyilt da mu tay.
3. V~T DATU cAc NGON KHAC: khi cac t6n thudng r9ng va sau i'J vung mu
ng6n kh6ng c6 chi djnh ghep da, cac Vl).t da lily tii ng6n kil c~n du(jc chi djnh.
-
Vl).t cil (vl).t Vilain): Vl).t da du(jc thiilt kil i'J mi;it mu d6t 2 ng6n kil c~n,
cu6ng nu6i vl).t nftm i'J mi;it ben d6t 1 va bao gilm tinh ml).ch lung ng6n tay. Vl).t
c6 th~ thiilt kil i'J d6t 1 ng6n kil c~n va cu6ng nu6i la d9ng ml).ch lien d6t mu
ng6n. Ndi cho Vl).t du(jc ghep da.
-
Vl).t dao mu ng6n cu6ng ml).ch xuoi dong (vl).t diilu bay): du(jc su dvng
kinh di~n cho dfiu blip ng6n cai, tuy nhien ciing c6 chi djnh cho khuyilt da mu
cac ng6n tay.
255

-
Vl;\t dao mu ng6n cuong mi;\Ch ngli<;Jc dong: d1,1a tren d(Jng m(lch gian dot
bfm mu (v(lt Quaba), th1,1c t€ cac d(Jng ml;\ch chi Mng djnh i'J ke ng6n II, it hang
djnh i'J ke ng6n III, IV. V(lt nay c6 thii thi€t k€ vdi kich thudc r(Jng Mn 3cm, du
che phu vU.ng mu hai dOt lien m(Jt ng6n tay hay hai dOt k€ c~n cua hai ng6n tay
khac nhau.
-
V(l.t mu ke ng6n: du<;Jc thi€t k€ vU.ng da i'J dinh ke ng6n tay va d:iu xudng
ban. V(l.t du<;Jc cung d(p mau tit xa, do cac n61 ti€p giua m(lch tu:in hoan mu dot
1 Va d(Jng m(lch mi).t gan ng6n tay, CUng XOay CUa V(lt ChO phep che phu CaC
khuy€t ph:in mgm i'J dOt 1-2.
4. V ~T DA MO TU XA: chi dinh cho nhung tntdng h<;Jp khuye't da nhii!u ng6n
tay, khuy€t r(Jng va kh6ng thii ghep da day t1,1 do. Day la cac V(lt da ng~u nhien
CO CUong nuoi t(lm thdi, V(l.t CO thii dlt<;JC !i(y d vung b\mg, thanh ng1,1C, canh tay,
c~ng tay, mi).t ngoai dill .... V(lt du<;Jc thi€t k€ chu y€u theo tu th€ thu~n ti~n,
kh6ng d1,1a tren m(Jt cuong m(l.ch hang djnh. V(lt dlt<;JC ctlp mau ng~u nhien tit
cac m(lng m(lch mau cua ldp da va dudi da. Cac V(lt nay c6 thii si':t d\mg d!i che
phu cac khuy€t ph:in mgm ban tay va ng6n tay tu cac khuy€t nhO Mn khuy€t
ldn, kii c3. mi).t gan hay mu tay. PMu thu~t doi hOi ti€n hanh hai thi d!i djch
chuyiin v(lt tu ndi cho d€n ndi nMn, thi d:iu ph~u thu~t che phu khuy€t, thi hai
cllt cuong V(l.t.
-
V(l.t da trung thu<;Jng bi Colson: vU.ng cho V(lt c6 thii i'J canh tay d61 di~n,
vung b~ng dudi. B6c tach vU.ng cho V(lt sat ldp trung hi, di).t toan b(J vU.ng
khuyet da ng6n tay niim dudi v(l.t. Clit rdi v(lt khoi ndi cho sau 3 tu:in.
-
V(l.t da b~ng: c6 thii du<;Jc thiet k€ i'J h(l suC!n, h6 ch~u, vU.ng b!;!n 2 ben,
thlidng dli<;JC si':t d~ng che phu CaC khuyet ldn: ca chu vi ng6n tay, b9c Xlidng
ng6n tay, che phu cac khuyet ph:in mgm nhigu ng6n.
5. V~T DA cAN CO CUONG ~CH TUXA
-
V(l.t da b!;!n c6 cuong m(lch: dung cho cac khuyet ldn lien quan nhigu
ng6n, V(lt nay d:iy va ph:J.i tien hanh lam mong V(lt.
-
V(l.t dao da can c~ng tay ngu<;Jc dong: it chi dinh vi phai hy sinh m(Jt
nhanh ctlp mau chinh cho ban tay la d(Jng m(lch quay.
-
V(l.t dao da can thli<;Jng don: di~n tich che phu cua V(lt rtlt ldn (12x20cm),
V(l.t CO dQ mong VUa phai, ph~c h(}j cam giaC sdm.
Ill. T~O HiNH PHAN MEM M~T GAN NGON TAY
1. GHEP DA: ciing nhu mi).t mu ng6n, chi djnh ghep da d:iy toan b(J cho khuyet
da mi).t gan khi kh6ng c6 t6n thudng cac ldp sau nhu di~n khdp hay gan gtlp. Co
Sf;!O hay manh ghep da, di).c bi~t d tre em, S~m m:iu CUa manh ghep la kh6ng
tranh khoi.
256

2. V~T DA ciJNG NGON: khi t6n thudng sau va kh6ng c6 chi d!nh ghep da.
-
V:;tt da gan ng6n xoay dii:y Hueston: v:;tt dU<;Ic thiilt kil d xa dil.u ng6n hay
gil.n goc ng6n, dung che phil khuyilt da nhO mi[tt gan.
-
V:;tt da mi[tt ben ng6n tay: v:;tt ngllu nhien (v:;tt IC) hay v:;tt c6 cuong m:;tch
nu6i la tinh m:;tch gan ng6n va d9ng m:;tch n61 lJ nilp dot ban ng6n (v:;tt Colson).
-
V:;tt da mi[tt mu d:;tng cd d~ che cii.c khuyilt gan dot 1 va 2.
3. V~T DATU NGON TAY KHAC: dU<;Ic chi dtnh khi khuyilt da r9ng va
kh6ng th~ ghep da day toan bQ. Cac v:;tt hay du<;Jc dung la v:;tt c(J hay v:;tt da cheo
ng6n ng§.u nhien mi[tt mu ng6n tay kil c~n.
4. V~T DATU XA: chi d!nh cho nhung tru(Jng h<;Jp khuyilt da mi[tt gan cling
m9t hie nhigu ng6n. Cac v:;tt da che phil phai c6 kich thUoc dil r9ng, thu(Jng tiiln
hanh ph§.u thu~t nhigu liin d~ lam mong v:;tt.
-
V:;tt da trung thU<;Jng bi Colson: v:;tt chi c6 m9t cuong nu6i d~ che phil
mi[tt gan ng6n, vilng cho v:;tt i'J bvng hay canh tay doi di~n.
-
V:;tt da b~n hay v:;tt da can thU<;Jng don.
-
V:;tt dao da can d.ng tay quay ngU<;Jc dong.
IV. T~O HiNH KE NGON TAY
1. KE NGON cAr: day la vilng hay bi t5n thUdng, c6 th~ la khuyilt da nguyen
phat hay thu phat sau t:;to hinh cac s~o co keo.
-
Ghep da day toan b9: chU. y di~n ghep da bao g6m hai mi[tt cila ke ng6n,
chigu rQng cila manh ghep tUdng ling voi vj trf d:;tng hilt muc cila ng6n cai. NhU<;Jc
di~m cila phUdng phap nay la co keo va s~o cling h:;tn chiJ v~n dQng ng6n cai.
-
V:;tt da tu mi[tt mu ng6n tro i'J d:;tng v:;tt c6 cuong nu6i (v:;tt Kuhn-
Holevich) hay v:;tt di€u bay (v:;tt Foucher).
-
V:;tt dao lien cot sau ngU<;Jc dong.
-
V:;tt cil.ng tay quay (v:;tt Trung Quoc) ngU<;Jc dong.
-
V:;tt da rna b~n hay thU<;Jng don: ph§.u thu~t phai tiiln hanh hai thi va
phvc Mi cam giac kern.
2. cAc KE NGON KHAC
-
Ghep da day toan b9
-
V:;tt da chuy~n tU mi[tt ben ng6n (v:;tt IC): day la d:;tng v:;tt ng§.u nhien
cho nhung khuyilt nho vung ke ng6n.
-
V:;tt dao gian dilt ban mu cuong m:;tch ngU<;Jc dong Quaba.
257

V. T~O HiNH PHAN M~M BAN TAY
.
...
,.~
?
,...,
.
,..
1. TRU'dNG HQP KHUYET DA NHO HAY TON THU'dNG NONG, khOng
lien quan toi cac phil.n quan trqng nhu gan, xUdng, khop.
1.1. M(lt gan tay: c6 nhi~u ky thu~t tit ddn gian de'n phuc t~p.
-
Khau tn,tc tiep: cho nhung truong h<;~p khuyet da nho hdn 5mm.
-
Li~n s~o t1;t nhien: vOi nhung khuyet da nho hdn 15mm, c6 th~ khau hai
diiu khuyet t6n va d~ li~n s~o tl,l nhien, thuong dii-t n~p co djnh d~ tranh co keo s~o.
-
Ghep da day toan b{>: c6 th~ tien himh voi b!lt ky vUI1g nao ciia long ban
tay neu n~n tfin thUdng cflp mau tot.
-
Tranh dung cac v~t k€ c~n d~ che phii cac khuyet phuc ~P ciia long ban
tay do da kern dan Mi.
1.2. M(lt mu tay: khi cac khuyet da kh6ng phuc t~p, kh6ng tfin thUdng gan
duili, c6 th~ tien hilnh ghep da mong hay da xe d6i.
-
M{>t so v~t ~i chi> nhu v~t diiy, v~t xoay hay v~t c6 cuilng m~ch (v~t mu
ke ng6n hay v~t gian d6t ban mu ngU<;JC dong) dU<;IC ap d1,mg cho khuyet da vita.
2. TRONG NHUNG TRUONG HQP KHUYET PHUC T~P VA sAu
-
Cac v~t diio ngU<;IC dong ke c~n: v~t gian cot sau hol!-c v~t ding tay quay.
-
Cac v~t tit xa: v~t da thu<;~ng bi Colson hay v!J.t da b~n, v!J.t da can
thu<;~ng don.
-
Cac v~t vi phftu: can thai dUdng n6ng ket h<;Jp ghep da mong, V!J.t d.ng
tay quay.
258

cAt: Dl TAT VUNG BAN CHAN
. .
..
....
....
~
.t.fBAN CHAN IJGitiJED BAM SINH
Ban cho3.im lkno'eo bilm sinh co b~e'n .a~ng tllntang gl!.p Ia ban chan khep,
.ngi':ta va thw~Rg 'tlid'y dtt<1C ngay :sal!! khi tre r.a dlli. Di t~t nay gl!.p khoang
:111000 a tre so .Sirih va Ia m9t cij it~t •CO 'Ill I~ ca:o Iilillt trong b~nh ly bllm sinh
•tren e<1 quan v:~rd.9ng ciia tre em.
Co ba biffil d:;tng cua ban nhitiu hinh thai bie'n d:;tng n?ng: \t@an 'b9 ban·chanrcl'vi tri thu6ng va xoay trong,
hay di kern ·;vCJi xoay trong c.U.a Jmtctng cha:y. Ngujen nhan dilu tien du<1<: nhitiu
Ute gi3. n6i tm 1a c6 khie'm khu#t•tro!lg stt hlnh tbanh,xu<1ng sen bung baa thai,
va Ia nguyen nhan t:;to cho bim chan glfp gan :va xoay trong, sau d6 thay d6i
trong khop v.a t~~~~~mekhi~~~~ft~~~~~rikhi~
con c6 d.i t~t bllm :sinh, ban chan khoeo bil.m sinh.
T6n thu<1ng giai phfiu b~nh ly kha phUc t:;tp, bie'n d6i kh6ng nhung h~
thong gan Cd, day ch~ng baa khOp .rna .QQlJl th{fy bie'n dfii mo Cthoai boa thea muc d9 va thCJi gian cU.a b\J.n:h.
Hinh 4.29. san dlan thoeo
X-quang Ia m(lt phlin rat quan trqng itrong danh gill. ban chan khoeo trttik,
trong ;thm gian ditiu kj. \\(a sau phfiu thu~t. X-quang xac dj.nh moi ttt<1ng quan
voi lam .sang cua ban ehan,va voi ke't qua co hoi!.c khong ditiu tq pbfiu thu~t. X-
quang ·d.u se thu dttQc trong khi ditiu tti dam ba.o chile chAn ban chan dii. dtt<1c
sua ch.il:a khOng chi tren Jam sang rna ciing ca tren X-quang. Ne'u bie'n d:;tng m~t
ben, ban ~an chan binh tb11dng duQc su d1,1ng nhtt m(lt tieu chuiln X-quang so
sanh mire d(l sua chua ..
C6 hai phtt<1ng phap ditiu tti ban chan khoeo bllm sinh: ditiu tti ba.o t6n
b~ng nlln, bang b(lt va pbfiu thua.t.
259

-
Dieu tri bao t6n Mng n:in, bang b(lt: ngay tu dtiu, ban chan khoeo
kh6ng dieu tq ph~u thu~t. Nhieu eM d(l dieu tq da dudlplg n~p, day deo, va b(lt. Dieu tri g6m hang tutin voi nh6m keo n:in va b(lt
trong 6 tutin dtiu tien, tiep sau d6 bAng keo n:in va b(lt nhieu tutin, sau nua cho
tOi khi tha'y dunghi~m, tren lam sang c6 kha nang tha'y dukh6ng pMu thu~t. Voi bien d~ng ngay tu dtiu voi ban chan rflt cling nh:ic, ph~u
thu~t du-
Nguyen t:ic ph~u thu~t:
Tren cd sC! nguyen nhan bilm sinh va t6n thudng giai pMu b~nh ly cac tac
gia deu thong nhflt ciic nguyen t:ic trong dieu tq ph~u thu~t ban chan khoeo
bilm sinh:
(1) Dieu tq n:in chinh va bang b(lt thflt bling kern, ch~m.
(2) Ph~u thu~t duthu~t cang ddn gian.
(3) Thl,tc hi~n ph~u thu~t nh(;l nhang tranh t6n thudng mij.t sv.n khOp va
tam cot hoa.
(4) Danh gia muc d(l bien d~ng va t6n thudng giai ph~u b~nh ctin duhthfch h(5) Lu~ ch9n ky thu~t th1,1c hi~n tren tre ctin hhi~n tren xudng.
(6) Lam dai gan cd, chuy~n gan cd tranh qua muc; t(!O can bAng ]1fc Cd,
kh6ng gay bien d~ng ng1.1(7) Ba't d(lng b(lt trong 3-5 thang, sau bi\ b(lt tre ctin duhinh, dieu tri v~t ly phv.c h6i chuc nang ban chan.
(8) Th1,1c hi~n ky thu~t tuan thu theo phan chia nh6m tu6i theo tinh tr(lng
c6t hoa xudng trv. c6t ban chan.
...
...
......
..,.,
II. BAN CHAN LOI BAM SINH
Ban chan v6i xudng sen thAng dung rna chung t6i thttdng g9i Ia ban chan
I6i xoay ngoai. Day Ia m(lt b~nh it gij.p, bien d~ng ban chan thuC1ng dubao t6n. Bien d~ng nij.ng c6 dij.c di~m ga'p gan chan va nghieng, pht\n sau ban
chan thu6ng, va sai khOp sen-thuyen va g6t-h(lp ve mu chan, got chan Iu6n xoay
ngoai va cling. Co cling gan Achilles, chay tru6c, gan Cd mac, du6i dai
ng6n chan.
260

Hinh 4.30. Bim chan loi
Cho tdi nay vdi t6n thUdng b~nh ly bim chan Hh xoay ngoai bilm sinh con
c6 nhiilu y kie'n khac nhau. Nguyen nhan do ban chan chiu lJ!c ep khi tre con
trong bao thai. Nguyen nhan di truyiln c6 th~ cilng la m(\t trong nhung nguyen
nhan cua bie'n dl,l.ng nay.
La m(\t di ti).t hie'm gi,i.p nen vi~c chiln doan dn thi).n tr9ng. ThOng thuong,
m(\t khi c6 bie'n d1,1.ng bilm sinh phili dU<:Jc kh£ng dinh bie'n d1,1.ng d6 c6 ngay sau
khi tre ra doi va day la tieu chuiln d~u tien d~ xe'p bie'n d1,1.ng d6 la bilm sinh.
Tuy vi).y, ban chan l6i xoay ngoai bii'm sinh c6 th~ chii'n doan l~m vdi m(\t so
nguyen nhan dn dU<;Jc phan bi~t: (1) Ban chan v~o, g6t, xoay ngoai (Talipes
Calcaneovalgus), xUdng g6t trong tr1,1.ng thai gilp mu va bie'n d1,1.ng nay nhanh
chong dU<;Jc slta chua, (2) Dfnh xUdng tv cOt ban chan (Tarsal Coalition), day la
bie'n d1,1.ng cling nhiic nhung kh6ng bao gio tha"y sai khdp sen-thuyiln. Xudng sen
kh6ng b vi trf th£ng dung va g6t chan kh6ng bao gio b vi trf thu6ng trong ca
tr1,1.ng thai nghi cilng nhu tr1,1.ng thai ban chan dU<;Jc mang tr9ng lU<;Jng. Chii'n
doan X-quang bii.ng vi~c chvp ban chan b nhung tu the' thong thuong cilng da
pMn nao cho tha"y dU<;Jc ba:t thuong cua khili tv cilt ban chan va nha"t la xUdng
sen, xUdng thuyiln va xUdng g6t.
Diilu tq bao t6n trong bie'n d1,1.ng ban chan b~t va ban chan l6i xoay ngoai
la dn dU<;Jc thJ!c hi~n sam, ngay sau khi tre ra doi va ne'u chii'n doan chi).m hoi,i.c
kh6ng dU<;Jc diilu tri se dua tdi bie'n d1,1.ng ngay cang tang tinh tr1,1.ng cling nhiic,
tu bie'n d1,1.ng gan cd bao khdp va sau nua la bie'n d1,1.ng xUdng khdp. Ne'u tre dU<;Jc
phiit hi~n b ngoai thang thu 6 nen dJ!dc ph:lu thui).t ngan ngua nhung bie'n dl).ng
tie'p theo.
Nguyen tiic phllu thui).t:
-
Lam th£ng l1,1.i tia trong (xUdng ban I, xUdng chem I, xUdng thuyiln va
xUdng sen).
-
Lam th£ng l1,1.i tia ngoai (xUdng ban V, xUdng h(\p va xUdng g6t).
Phllu thu~t
M(\t sil phUdng phap cd biln thJ!c hi~n phllu thui).t ban chan l6i, xoay ngoai:
-
Di,i.t ll,l.i khdp sen- thuyiln va tl,l.O hinh ll,l.i bao khdp.
-
Chuy~n bam ti).n ch~y sau v€ mi,\t trong xUdng chem 1.
261

-
CAt day chAng hang rao.
-
Lam dai gan Cd mac hen ngAn, mac ben dai.
-
T~iJ.o l~i!i tia trong va tia ngoai ban chan, c6 djnh bAng mgt dinh Kirschner.
-
Co dinh khop sen- got bAng dinh Kirschner.
-
CAt va rna rgng khop got - hgp.
Ill. CHIA TACH BAN CHAN
Chia tach ban chan (ban chan cang cua) la mgt ba:t thuCing trong do tach ddn
gian keo dai tu dftu ngon chan tOi ban chan, doi khi keo dai toi giua ban chan.
ThuCing g~p mgt ho~c nhigu ng6n chan va phftn xUdng ban chan b! milt, va
thuCing thify xUdng sen bat thubng. Cho du c6 nhigu ki~u va muc dg bie'n d~iJ.ng,
tia thu nhift va thu nam thuCing thify binh thuCing.
Hinh 4.31. Ban chan cang cua
Ne'u xUdng ban mat mgt phftn ho~c toan bg se cho thify ng6n chan cii.ng b!
mat. Blauth va Borisch dii. phan loliJ.i bie'n d~iJ.ng thanh 6 nh6m dv:a tren so XUdng
ban chan hi~n co. Nh6m I va II Ia chia tach c6 so thie'u hvt ft, ca hai nh6m Mu
c6 5 xUdng ban. XUdng ban tat ca binh thUCJng trong nh6m I va giam san mgt
phftn trong nh6m II. So xUdng ban giong nhau va giam pbat tri~n trong nh6m
thu 3, co 4 xUdng ban chan: nhom IV c6 3 xUdng ban; nh6m V c6 2 xUdng ban;
va nh6m VI co mgt xUdng ban.
Nhung pb§.u thu~t cho chia tach ban chan se giup cho cai thi~n chuc nang
va hinh dang hen ngoai. Khi ban chan chia tach keo dai phia tren giua xUdng
ban, da ndi chia tach dUQc cAt bO, nhung nAp da m~t mu va m~t gan con l~i!i se
dUQC dUQC lam kin l~iJ.i khi chung dUQc khau cung voi nhau. Ne'u mgt xUdng ban
khilng c6 ng6n chan tUdng ung, n6 dUQc cAt bO va ndi chia tach dUQc khau l~iJ.i.
Xudng ho~c khOp ciia tia mgt ho~c nam bie'n d~iJ.ng se dUQc sl:la chua c6 th~
phai cAt bao khop va cAt xudng ciia nhung tia con giu l~iJ.i. Ne'u sl:l dvng pin d~ co
d!nh, pin va bgt dng chan dUQc Iffy bO 6 tuftn sau ph~u thu~t, mgt bgt di chg
chan ngAn c6 th~ dUQc mang them 4 tOi 6 tuftn.
262

IV. NGON I BAN CHAN V~O TRONG
Dj t~t ngon I b!m chan VE.JO trong la tinh tr~;~ng ngon I VE.JO ve phia trong ban
chan. Ngon I vE.Jo trong la m(>t bien d~;~ng trong do ngon I mi'! g6c vao trong t~;~i kMp
ban·ngon chan. No kh6ng lil.n voi bien d~;~ng xoay trong ciia ciia xuelng ban I
(metatarsus primus varus) trong do kh(jp ban ngon kh6ng bien d~;~ng. Bien d~;~ng
xoay trong ciia ngon chan c6 th~ g/i.p nhieu trong tinh tr~;~ng n/i.ng tOi 90 d(>.
Ngon chan khep blim sinh thuCing chi m(>t ben va ket hc,Jp voi m(>t ho/i.c
nhieu cac bien d~;~ng sau: (1) ngAn, day xuelng ban thu nhitt, (2) them xuelng
ho/i.c ngon chan, (3) bien dl1-ng xoay trong ciia m(>t ho/i.c nhieu trong bon xudng
ban chan ben ngoai, (4) m(>t dai sc,Ji chAc keo dai tu m/i.t trong ciia ngon I tOi nen
ciia xuong ban thu nhitt.
- ........ ---.
Hinh 4.32. Ng6n I VE.JO trong
Giai thich cho dj t~t nay la d do hai ngon I trong ti't cung chung m(>t ngon,
ngon ben trong ho/i.c ngon them vao thitt b~;~i trong sv phat tri~n. Mu(>n hdn, khi
moi ph6i thai ngon chan ben trong, ci'mg voi m(>t d:ii t6 chuc sc,Ji, keo cling day cung
va dil.n dil.n keo cho S\1 phat tri~n qua mUC ngon chan cho t0i vj trf xoay trong.
Vi~c dieu trj thfch hc,Jp cho ngon I ban chan khep blim sinh dl,la tren tinh
tr~;~ng bien d~;~ng va va tinh tr~;~ng co cilng cua citu true phil.n mem. Ky thu~t
Farmer la co ket qua trong si'ta chua bien d~;~ng trung binh, vita phai. Phii.u
thu~t ciia Kelikian va c(>ng S\1 thoa man voi bien d~;~ng n/i.ng voi m(>t Xllelng ban
thU nhitt ngAn qua muc.
Khi bien d~;~ng trd nen phuc t~;~p bi'!i viem kh(jp chitn thudng kh(jp ban ngon,
dong cung khop nay duc,Jc chi djnh. Trong nhung truCing hc,Jp hiem g/i.p, khi bien
d~;~ng n/i.ng ho/i.c la si'ta chua ho/i.c dong cilng kMp, cAt c1,1t duc,Jc chi djnh.
V. PHi £>~1 NGON CHAN
Phi d~;~i ngon chan xay ra khi m(>t ho/i.c nhieu ngon chan ho/i.c nhf!ng ngon
chan phinh to va la ditu hi~u ciia ngon chan Ion hdn nhf!ng ngon chan xung quanh.
Ngon chan phinh to thuCing ket hc,Jp voi m(>t u sc,~i thil.n kinh va m(>t u mau.
263

Hlnh 4.33. Phi Cl?i ng6n chan
Ph~u thu~t du(Jc chi djnh nhllm ph1.1c h6i i?i chuc nang, lam giam dau
ho~c lam cho ng6n chan trong gii\y kh6ng kh6 khiin. M1.1c dich th§m my Ia lam
thay di\'i S\1 hi~n di~n quai dj cua ng6n chan vii ban chan vii d\)t dU(Jc m(lt ban
chan c6 kich ca voi ban chan ben d61 di~n.
Nhieu phuong pbap dii dU(Jc gioi thi~u cho dieu trj ng6n chan phi d;:ti, bao
g6m phftu thu~t dinh ng6n, cil:t t6 chuc philn mem ke't h(Jp voi cil:t xuong ho~c
lam dinh dil.u xuong.
Dieu trj ban dil.u voi m(lt ng6n chan phi d;:ti vii kh6ng may mil:n, ty l~ tai
pbat tro l;:ti voi ky thu~t nay gil.n nhu Ia 100%.
Cil.n luu y rAng m(lt ng6n ho~c nhieu ng6n c6 ban chan phi d?i, s\1 phi d;:ti
nay kh6ng rieng cho t6 chuc philn mem rna ca t6 chuc xUOng. H~ thong m;:tch
mau vii thiln kinh nlim trong t6 chuc philn mem phi d?i nen vi~c Mo t6n Ia rilt
kh6 khiin nhilt Ia khi tie'n hiinh lily bO t6 chuc b~nh ly nay. Vi~c cil:t bO t6 chUc
phiJ.n mem, m(lt phil.n xUOng voi hy v9ng cai thi~n th§m my, cai thi~n chuc nang
ng6n vii ban chan Ia rilt kh6 khan.
VI. T~T THUA NGON
T~t thua ng6n c6 thg xay ra trong hqi chung thanh l~p gen nhUng rilt
thuang thily nhu Ia m(lt d~c digm chia tach ke' thua tinh tr(li nguyen m~u cua
cha mi.! vii cling rilt hay thay d6i. Toan hi? ty l~ cua t~t thua ng6n xilp xi 2/1.000
tre s0 sinh. Ph~u thu~t dieu trj Ia cil:t bO ng6n ph1.1 them vao.
Hlnh 4.34. T~t th(ta ng6n
264

X-quang truilc phii.u thu:/.t phat hi~m khOp xudng ben ngoai ng6n chan.
A
Ng~n va gi~m each
£>.3u xu'dng
bim r(ing
Xuong bim chi! Y
Xudng
ban
chl!T
~~ tE
flau xuong
bim r(mg
Tach diii
Hinh 4.35. Phan lo<;~i t?t th(la ng6n cua Venn-Watson
Ky thu~t dt Cl;lt ng6n ngoai
T<;~i ngn ng6n chan duc;Jc d.t cvt, r<;~ch da theo hinh vc;Jt hoi;lc hinh oval, qua
da va can keo gan xuong duoi va chia tach chung. R~ch bao khOp ban - ng6n
chan va d.t ng6n phv, ciit theo khOp. Dung kim ciit xudng ciit xudng c6 th~ dua
ra duc;Jc tu dil.u xudng ban chan, giup cho tha'y ro xudng dot ng6n duc;Jc ciit cvt.
Neu X-quang da cho tha'y xudng ben ngoai, d.t n6 sau khi tiep tvc ciit a dil.u
tren, tren mi;lt ngoai hoi;lc mu ciia ng6n chan.
265

Phdn5
-"
"
VI PHAU THUAT
•
LICH Slf PHAT TRIEN VI PHAU THUAT
.
.
1. SO Ll/QC L!CH Slt PHAT TRIEN VI PHAU THUM TREN THE' GICII
_Khoang vai tMp ky giln day, c6 sl,t bung n6 ciia ky thu~t vi ph~u. Nguoi ta
c~o rang rn(\t trong nhung thanh tl,tu ngo::ti khoa quan trqng trong nhung niirn
gan day Ia vi~c ung d1p1g ky thu~t vi pMu vao th1,tc te ngo::ti khoa.
Neu nhu ngo::ti khoa quy uoc chi c6 th€ can thi~p den rn(\t rnuc d(\ nhat
dtnh, vi d\1 nhu noi cac rn::tch rnau c6 dUdng kinh hang centirnet, noi day thiln
kinh cii b6 sqi, thi ngUqc l::ti, ky thu~t vi ph~u cho phep can thi~p den nhUng
rn::tch rnau c6 dUdng kinh 1-_2 rnilirnet, cho phep n61 ghep rieng tUng b6 sqi tMn
kinh. Vi day Ia ky thu~t tien hanh duoi kinh hi€n vi ph~u thu~t (voi d(\ ph6ng
d::ti 16 den 25 Jiln, c6 th€ toi 40 !iln), VOi nhUng d\}ng C\} ph~u thu~t tinh te, di)_c
bi~t, voi nhUng chi nho li~n kim di).c bi~t.
Chinh "! v~y rna Sl,i phat tri€n ciia vi pbfiu thu~t g:in lien voi J.tch si'r si'r
d1.1ng kinh hien vi ph~u thu~t, Itch si'r si'r d1.1ng cac trang thiet bi di).c bi~t, kim
chi khiiu di).c bi~t va sau nua Ia nhilng phat hi~n v~ cau true "vi giai ph~u" rn(lt
so v::tt t6 chuc.
Kinh hi€n vi quang hqc, thl,tc te dii duqc si'r d1.1ng tu the ky 16, khi Jansen
(1542) cil.i tien tit kinh vi~n vong. Sau d6, Leeuwenhoek (1632-1723) dii nghien
cuu cau true tebao duoi kinh ·~i€n vi quang hqc. Tuy v~y, rnai tai 19211 Mn dilu
tien, Nylen rnoi dung kinh hien vi trong vi~c rn6 tai, du r~ng kinh hien vi m(\t
rn:it luc ay rat h::tn che v~ kh6ng gian n6i khi tien hanh ph~u thuat. Sau d6, d€
khiic ph\}C nhuqc di€rn nay Holmgren (1923) dii si'r d\}ng kfl,lh hi~n vi hai rnil.t
trong ph~u thu~t tai mill hqng. Sau vi~c si'r d1.1ng kinh hien vi trong chuyen
khoa tai rnii.i hqng Ia vi~c rn6 rnil.t duoi kinh hi€n vi ciia Perrit (1946).
Tiep d6 cac nha ph~u thu~t tMn kinh da dung kinh hi€n vi pMu thu~t
trong di~u tq cac t6n thUong llll).Ch rnau nii.o (lay rnau C\}C trong llll).Ch rnau nii.o).
Trang khi cii.c dlplg C\1 mil va ky thu~t khau n61 lll'l-Ch mau nho con dang dUc;lc
nghien cuu b~ng thl,tc nghi~rn thi pMu thu~t tren cac day thiln kinh ngo::ti vi vOi
nhung c6ng trinh ciia Sunderland (1960) dii chuy€n tu ly thuyet sang giai dothl,tc hanh tu nhung narn 60. Tien b(\ ciia thii thu~t noi cac rn::tch rnii.u nho ch~rn
hon. Phii.i tu nhung phat hi~n ciia Julius Jacobson (vao narn 1960) v~ cau true
lllsong d6i ... ), v~ kim chi khil.u, ky thu~t khil.u noi rndjnh. Voi nhilng kien thuc va trang bj nay, Jacobson dii thanh c6ng trong vi~c
khau n6l. cac rn95% cii.c trUdng hc;lp thl,tc nghi~rn. Phuong phii.p noi rn266

b6 (1960) va ky thu~t moi nay duc;~c g9i la ky thu~t vi pMu tU d6. Va ciing tu d6
c6 rat nhieu phii.u thu~t vien a nhieu nuoc khac nhau da dong g6p vao vi~c phat
tri~n vi phii.u thu~t trong nhieu chuyen nganh ngo(li khoa.
Lil.n luc;~t nguoi ta da n6i l(li duc;~c ban tay, ng6n tay bi dut lia (Malt va,Mc.
Kham, 1962; Cheng Zong Wei, 1963; Petrovski va c9ng s\[, 1977), da c6 the n6i
thOng d9ng m(lch g6i (Belichenko, 1978) doi khi ky thu~t vi phi\.u ciing dU<;!c ap
dvng trong phii.u thu~t d9ng ffi(I.Ch ffi(I.Ch vanh. Theo doi lilm sang va thvc
nghi~m (Tarnai va c9ng s\[, 1972) cho tha'y ty l~ phvc hili chuc nang t6t tang len
ro r~t khi n6i ffi(I.Ch bilng ky thu~t vi phii.u. Neu voi ky thu~t thOng thUdng, n6i
m(lch mau c6 duong kinh nhi\ ket qua mii,\ng n6i t6t khoang 405 thi khi c6 ky
thu~t vi phii.u ty l~ nay tang len den 90%. y van ciing bao cao ket qua g}lep da
tv do c6 n6i m(lch nuoi duiing tren nhii'ng vet thUdng lau lien S«;lO. Sv song cua
vat da dude dam bao nho cac dong mach va tinh mach trong vung cif.y ghep
(O'Brien, i977). Ky thu~t tUdng .tv cur:g dU<;!c thvc hi~n d~ ghep V(lt da trong
m9t s6 phii.u thu~t t(lo hinh hoan phvc khac ( Withelm, 1977).
Ro rang, trong ba th~p ky gfin day, chuyen nganh ngo(li khoa, d(tc bi~t
phi\.u thu~t t(I.O hinh da CO nhii'ng bUOC tien nh:J.y V9t voi kh:J. nang th\[c tela CO
th~ ca'y chuy~n tv do nhii'ng v(lt da-mii, nhii'ng V(lt cd, nhii'ng do(ln xUdng dU<;Jc
mau nuoi duiing We thoi nhd ky thu~t n6i cac ffi(I.Ch mau va khi cfin n6i thfin
kinh nii'a.
,.
,..,?
;;-
"
?
"
2. Slf PHAT TRIEN VI PHAU THU~T 0 VI]j:T NAM
0 Vi~t Nam ta, m9t nUoc ngheo, ch~m phat tri~n so voi cac nUoc tren the
gioi, l(li trai qua m9t thoi gian chien tranh keo dai tu 1946 den 1975, nhung vi
phii.u thu~t ciing da biit dfiu ap dv.ng ngay tU sau khi hoa binh l~p l(li.
Dfiu nam 1977, lfin dfiu tien a Vi~t Nam, t(li B~nh vi~n Vi~t Due, cac hac si
Bui Chu Hoanh va Ton Thiit Bach da n6i thanh cong canh tay dut lia cua m9t
b~nh nhiln nil. Canh tay da dU<;!c n6i l(li voi chuc nang phv.c hili hoan h:io. ft
thang sau, ciing chinh nam d6, Vi~n Quan y 108 nhan duc;~c m9t chiec kinh hi~n
vi phi\.u thu~t Zeiss cu. Day chfnh la chiec kinh hi~n vi phdu thu~t dfiu tien a
mien Biic. Cung voi m9t nh6m nhi\ phii.u thu~t vien t(lo hinh dfiy nhi~t huyet,
Giao su Nguy~n Huy Phan da ttl chuc t(li Vi~n Quan y 108 m9t la-bo t~p luy~n
ky thu~t vi phh. Luc d6, thvc hanh n6i cac ffi(I.Ch mau nho va n6i b6 s<;!i thfin
kinh la m9t vi~c riit kh6, khi\ng he c6 m9t cu6n sach giao khoa chi tiet ve ky
thu~t vi phii.u, chi si':i dv.ng m9t s6 thOng tin hiem hoi thu tMp duc;~c a thu vi~n
Truong D(li h9c Y khoa Ha N9i. Dvng cv phii.u thu~t duc;~c Iva ch9n tu b9 phii.u
thu~t nhan khoa ho(tc dv.ng cv tv t(lo. Buoc dfiu thvc nghi~m tren chu9t c6ng
triing: n6i d9ng m(lch chi\. bv.ng ki~u t~n · t~n. t~n - ben, n6i tinh m(lch chi\.
bvng ho(tc n6i thftn kinh.
Nam 1979, sau khi tham dv H9i nghi phii.u thu~t t(lo hinh Ph:ip lfin thu
21, voi nhii'ng tai li~u va kinh nghi~m thu th~p dU<;Jc, giao su Nguy~n Huy Phan
da rna dfiu cho giai do(ln ung dv.ng ky thu~t vi phii.u trong lam sang. Thanh
cong dfiu tien la trUdng h<;!p t(lo hinh khuyet da rna do vet thUdng hoa khi cua
IDQt thUdng binh bi\ng ghep tv do V(lt da md b«;ln voi ky thu~t vi phi\.u vao nam
1980 t(li Vi~n Quan y 108. Cung nam, nh6m ky thu~t vien t(lo hinh ham m(tt
267

COn thimh Cong trong Cay ghep hai V{lt khac b~ng ky thu~t vi ph~u: 1 V{lt da -
rna b~n va 1 V{lt ba vai. Liin lU<;lt trong ciic nam 1981-1982, nh6m ph~u thu~t
nay d:;tt dUQC thanh cong ~hi si':t dvng cac V{lt da - CO dif t:;to hinh vi'mg mi).t c/5 va
cac vi'mg khac trong co the (trong 31 v:;tt, c6 3 v:;~.t that b:;ti).
Trong ph~u thu~t thiin kinh, ngoai nhiing thanh cilng trong noi ghep thiin
kinh ngo:;~.i vi, LeVan Tien va Nguy~n Huy Phan con tien Mnh no! ghep d(ing
m:;tch thai duong nilng voi d(ing m:;tch nao giua trong dieu trj tai bien m:;tch mau
nao (1981).
Song song voi vi~c ung dvng ky thu~t vi ph~u, duoi Sl;i huang d~n ciia giao
su Nguy~n Huy Phan, sl;i chi d:;to va h6 tr<;1 ciia Uy ban ke ho:;tch Nha nUoc,
chung ta con san xuat d\].llg C\). vi pMu voi nia, k~p kim, k~p song dili (nha may
Z133, nam 1983), may dOt luang cl;ic (Z133, Vi~n Cong ngh~ Vi~t Nam, Vi~n V~t
ly Vi~t Nam), lam kim chi khau vi ph~u (Vo Van Chiiu).
Mi).t khac, dif c6 dUQc d(ii ngii ph~u thu~t vien dong dao, tit 1987, liin lUQt
nhieu lOp huan luy~n chuyen khoa dUQc t6 chUc, mi\i lop 5-7 ph~u thu~t vien
cac chuyen nganh hqc trong 8-10 thang.
TU cuoJ. nhung nam 80, vi ph~u thu~t b:it diiu phat triifn d6ng deu va toan
di~n hon trong nhieu linh vi;IC ngo:;~.i khoa. Vi~c noi l:;ti chi dut rdi til 1987 d6ng
thdi dUQc thl;ic hi~n d phfa B:ic (Nguy~n Huy Phan, Bui Chu Hoanh) va phia
Nam (Vo Van Chau va c(ing sl;i). Trong ph~u thu~t l6ng ngl;ic, m(it do:;tn thl;ic
quan dU<;lc t:;to hinh b~ng v:;tt da Trung Quoc (Nguy~n Huy Phan, Nguy~n Ngqc
Th:ing, Nguy~n B:ic Hung, 1988). Sau d6liin lUQt cac pMu thu~t phuc t:;tp khac
dUQc triifn !iliai: chuyifn ng6n chan len thay ng6n tay cai, t:;~.o hinh duong v~t
b~ng v:;tt cang tay trong m(it thi m/5 (1991), cfiy ghep xttong mac xttong chay,
xuong dui (1991), t:;~.o hinh xttong ham duoi bAng xttong mao ch~u, xttong mac c6
n6i m:;tch nuili duang (1993), dieu trj li~t day thiin kinh VII b~ng n6i ghep thiin
kinh va ghep co thon (1992).
Den nay, c6 thif n6i b:it diiu hinh thanh hai nh6m chfnh: nh6m ph~u thu~t
n6i ghep l:;ti chi thif (thttdng do cac ph~u thu~t vien chan thttong chinh hinh tien
Mnh) va nh6m chuyen ghep cac v:;~.t t1;i do (thttdng do cac ph~u thu~t vien t:;to
hinh tien hanh) va ky thu~t vi ph~u dii dtt<;lc l:!ng dvng kha deu di).n d m(it so
b~nh vi~n Ion: Vi~n Quan y 108, Vi~n Quan y 103, Trung tam Chan thuong c6
b~nh vi~n Xanh Piln chinh hinh thanh ph6H6 Chi Minh, Vi~n Quan y 178 ...
Trong hon ba th~p ky qua tren the gioi va hai th~p ky na~ i'J Vi~t Nam, ky
thu~t vi ph~u m:;tch mau - thiin kinh ung d\].llg vao cilng vi~c mil xe dii gop phiin
dtta nen ngo:;ti khoa quy ttoc vao m(it giai do:;tn phat triifn moi - ~ai do:;tn ciia
nhung can thi~p ph~u thu~t tren cac cau true nho be ciia co the mang tfnh
chufin xac va bao t6n cao. Nhung tien b(i dii d:;tt dtt<;lc rat ro r~t trong hai linh
vl;ic: tr6ng l:;ti cac b(i ph~n co thif bj dut lia va cay ghep tl;i do cac t6 ehuc voi kha
nang phvc h6i cao cii ve giai ph~u l~n chuc nang. Ky thu~t vi pMu m:;~ch mau -
thfin kinh gid day dii trd thanh m(it lo:;ti hinh ky thu~t co ban dtt<;lc ap d\].llg r(ing
riii trong hang lo:;tt chuyen nganh ngo:;ti khoa khac nhau, di).c bi~t trong ph~u
thu~t thiin kinh, ph~u thu~t ham mi).t, chan thuong chinh hinh, ph~u thu~t t:;to
hinh, ph~u thu~t tiet ni~u va san ph\]. khoa.
268

DUNG CU TRONG VI PHAU THUAT
.
.
.
'
,....
,.,?
l.BANGHEMO
-
C6 th~ sit d\].ng mi;lt ban thudng lam ban m6 thl,ic nghi~m. Tuy v~y c:in
phil.i chU. y mi;lt s6 di~m sau:
+ Chieu cao vua du d~ c6 th~ d~ phil.u thu~t vien c6 thii dii chan mi;lt each
thoai mai.
+ Chieu r(ing du cho hai PTV ng6i d6i di~n.
-
GM ng6i cho PTV phil.i thoai mai, vflng ch:ic. Nen dung lo~i ghe c6 th~
dieu chinh chieu cao, c6 chi\ dl,ia.
-
Khung giu di;lng v~t thl,ic nghi~m:
+ Voi chui;lt: khung giu la m(it ta'm g6 mem, kich thuoc 15x22cm d~ c6 th~
g:in ch~t cac dinh c6 dtnh.
+ Voi thO: khung giu la khung g6 c6 kich thuoc 30x60cm. Khung c6 M gil
va khoet 16 d~ c6 dtnh hOng thO.
..
,..?
;;
"
2. KINH HIEN VI PHAU THU4.T
C6 nhieu lo~i duqc sit d\].ng lam kinh m6 vi phiiu thl,ic nghi~m. T~i phOng
m6 thl,ic nghi~m vi phiiu c6 cac lo~i kinh thong d\].ng:
-
Kinh m6 hi~n d~i dung cho hai nguC!i m6 voi ngu6n anh sang l~nh. Lo~i
kinh nay CO khfJi quang h9c va h~ thfJng chie'u sang nhlf kinh mB lam sang, chi
khac gian gia nang la lo~i nhO, d~ tren ban.
-
Kinh m6 dung cho mi;lt ngudi, c6 h~ th6ng chie'u sang d6ng tr\].c.
-
Cac kinh soi m6 (macroscope ho~c stereomicroscope): c6 h~ th6ng chie'u
sang tu ben ngoai.
- Kinh lup aeo tran: c6 di;l ph6ng d~i 1,7X - 2X. Lo~i kinh nay nh~ va
thu~n ti~n nhung do d(i ph6ng d~i tha'p nen kh6 khau n6i chinh xac tren cac
m~ch mau nhO.
Thong thudng cac kinh m6 vi phiiu c6 di;l ph6ng d~i: 5X-10X-16X-25X-40X,
nhung thOng thudng chi c:in d(i ph6ng d~i lOX- 16X la du.
Cac kinh m6 dung cho t~o hinh ho~c cha'n thudng chlnh hinh c6 khoang
each lam vi(lc (ti.i v~t kinh toi phiiu trudng) la 1 70-250mm. Cac lo~i kinh soi n6i
khoang each nay la 70-lOOmm.
269

'
..
~
3. DTJNG CTJ VA KIM CHI VI PHAU
-
K(!p vi phdu tich: c6 hai lol).i dil.u cong va dil.u th£ng. Dil.u k~ :r:lit .nhQ,
nhqn ho~c tron d~ b6c tach ml).ch miiu, thil.n kinh ho~c thlit chi. C6 th~ sU•d\lng
cil.m nAm tha.nh ml).ch miiu.
- Kim c(ip kim vi pMu: c6 hai lol).i dil.u cong va dil.u thhg. Dung M giu
kim trong ciic d(ing tiic khau, xuyen kim qua thanh ml).ch miiu ho~c day thil.n
kinh ho~c nlim chi khil.u d~ thAt mit.
- Keo vi phdu: dung d~ pha.u tich, cAt, b6c, tach ciic mo, vo bao ngoai
ml).ch miiu, dt chi khau vi ph§.u. Dil.u keo c6 th~ tron ho~c nhqn, htoi keo c6 thE!
cong ho~c thilng va mong < lmm. H~ thilng lo xo Iii il chuoi cua keo giup cho luoi
keo luon mil ra.
- Kf!p mqch vi pMu: k!;lp ra't nho dung kf;!p dil.u ml).ch mau dEl khil.u nili.
Kich CO kf;!p c6 th~ khac nhau tuy theo kfch CO mi).Ch song n6 phi\.i dl).t dUCJC hai
yeu cil.u: kh6ng cho miiu chay ra va khong lam t6n thuong lop nAcland, ne'u sue kf;lp vUQt qua 30g/mm2 thi se gay t6n thuong n(ii mlilc). C6 2 lol).i
kf;lp mi).Ch:
+ K(;lp don: dilng kf;!p d~ cil.m mau
+ K(;lp doi: g6m hai nhiinh Ia kf;!p dCID., rtrUQt tren mqt thanh ngang. Kf;!p
nay c6 rtiic d\].ng keo hai dil.u ffii).Ch J,U gltn nhau.
- Kim chi khtlu: kim chi khil.u trong vi pha.u phai Ia lolili khong :chlin
thuong, chi li€n kim. Thubng dung cac lolili c6 Jkicll. co sau:
Lo<;~i
Dllong kinh kim
Chi~u dai kim (mm.)
D11ong kinh chi (microJJ)
(micron)
9.0
140:100
5
35
10.0
140;130;100;75
5
22
I
75;70;50
5
17
I
11.0
' I
Lolili kim c6 dil.u trcm dilng cho mlilch mii.u, thil.n kinh; lol).i kim c6 dil.u cAt
tam giiic dung cho thil.n kinh. Chlit li~u chi c6 th~ Ia polyester, nylon, prolene
lol).i sQi don, thie't di~n tron, t~on lang. C6 nhi€u lolili chi vi pMu kh6ng ti~t
trung, gia re hon, dilng cho cac !abo thvc nghi~m.
270
Thubng ciic mii. sil ghi tren bao kim chi khau vi pha.u c6 nQi dung sau:
-
Lo11-i kim
+ TAPER kim diiu tron, than tron.
+ CUTTING kim dil.u cAt, than dt (tam giiic).
-
Hinh dang kim: ghi tren rna sil thu nhlit.
+ BV: vong cung kim 3/8 vong tron.

+ BVH: vong cung kim 1/2 vong tron.
+ ST: than kim th~ng.
+ V: kim dil.u c:it, than tron.
-
Dudng kinh kim:. ghi tren rna so thu 2.
-
Chieu dai kim:: ghi tren rna so thu 3.
4. MQT SO DlJNG ClJ· KHAC
-
Tam lot nen: d6 la cae manh nhva mem, mong nhu: td gia'y, e6 mau
xanh ho~e vang, dU:<;IC lot phia du:oi ml).ch mau, thil.n kinh c6 tae dvng tU:dng
phan giup eho phil.u thuij.t vien d~ nhin va lam eho phil.u trudng sl).eh se.
-
Ong va kim tiem: dung d~ hdm ri'ta trong long ffil).Ch cho troi cae mau
eve ho~e dung sue nU:oc d~ lam gian nd long ffil).eh mau. Ngoai ra, con d~ nhO
gi9t eho phil.u tru:dng khoi hi kh6.
Kim tiem eo th~ la Mng kim loll-i ho~e cha't deo t6ng h«;~p dil.u mai tron va
uon eong hlnh ehu L.
-
Thuoc do: voi d9 chinh xae toi O,lmm dil.ng d~ do kieh thuoc cae ml).eh mau.
-
May dOt luang eve: dung d~ dOt eil.m mau cae ffil).eh mau nhO, d~e di~m
quan tr9ng la kh6ng gay t6n thU:dng r9ng khu vve dot.
271

-
-
::
?
KY THU~T VI PHAU CO BAN
D~ khil.u noi thanh cong cac mlil.Ch mau nhii c6 dudng kinh ngoai khoang
1mm ciln c6 hai di€u ki~n sau:
-
Phudng ti~n, d\].ng C\J. g6m c6 kinh hi~n vi phftu thu~t c6 d9 ph6ng dai
t(Ji 20-40 Iiln, d\].ng C\]. vi phftu va kim chi phU hqp.
.
-
Phiii c6 ky thu~t khau no1 hoan hao. Ky thu~t nay c6 nhii'ng thao tac
d~c trung rieng khOng giong nhu trong m6 qui ttck
M9t trong nhung nguyen til.c Cd ban nhilt cua ky thu~t vi phftu la ky
thu~t phiii khOng gay chiln thudng (atraumatic technique), trong d6 chu yilu la
kh6ng duqc gil.y chiln thttdng diln lOp ao trong va ao giua cua ffili\Ch mau. Muon
lam duqc nhu v~y, yeu cilu cua thao tacky thu~t la di)ng tac phiii nhE_l nhang
chinh xac kh6ng gay sang chiln, phai nhin ro moi lam, phftu thu~t vien phiii
binh tinh va a trli\ng thai thoai mai v€ tinh thiln ciing nhu cd bil.p, khOng dttqc
go b6 gttqng ep.
1. LAM vr¢c vo1 KiNH MO
Ciln nhO la d9 ph6ng d~i!i cang cao thi khong gian cua trttilng m6 cang hE.Jp
v€ chi€u ri)ng va cang thilp v€ chi€u sil.u, vi d\1 a kinh Carl - Zeis model OPMI-
MDM cua Due:
Ph6ng d~i!i
6 lll.n thi truilng m6 c6 dttdng kinh la
16
24
30mm
15mm
llmm.
-
Khi dtta kinh vao trttdng m6 nen dung d9 ph6ng d~i!i thilp (4x) vi d~
dang xac dinh duqc trubng m6.
-
Khi da thily truilng m6, PTV di€u chinh kinh m6 d~ nhin m\lc tieu ro
net nhilt b:lng each Iiln luqt di€u chinh thi kinh tung mil.t nhu nhil.m mil.t phiii
l~i!i, con mil.t trai nhin vao m\].c tieu qua kinh va di€u chinh thi kinh sao cho
nhin ro net nhilt, khi da ttng y thi nhil.m mil.t trai l~i!i va con mil.t phai lam tudng
tv nhtt tren. Sau khi ti'tng mil.t da nhin ro, tiilp diln di€u chinh khoiing each giua
hai ong kinh cua hai mil.t sao cho khi nhin b:lng hai mil.t qua kinh ta chl thily
truilng m6 la m9t vong tron va m\].C tieu ro net, m9t hinh, khOng nhoe. Sau d6
ngttdi trq thu moi duqc di€u chinh thi kinh cua minh thea each nhu tren.
-
,
,
-
Khi khau noi thubng diing d9 ph6ng d~i!i 10-16 Ian, khi kiem tra to~
thudng cua mlil.Ch thi dung d9 ph6ng d~i!i cao hdn. Trang qua trinh m6 chi nen de
m9t minh PTV di€u chlnh kinh.
-
Nguyen til.c lam vi~c voi kinh la phai nhin r,o m\].c tieu moi lam. Do
khOng gian lam vi~C (truOng mo) chi hlil.n hE_lp a m~t phang tieu C\f va g6c nhin la
272

thhg goc nfm d\lng C\1 dlta VaO trltdng mil phai dlta ngang (tltdng ung VOi ml\it
phil.ng cua m\IC tieu), cac di_\ng tac phai hlj.n che' thea chieu n6ng sau, chi khau
ph:li d~ n~m xuilng kh6ng duqc d~ ch6'ng ngltqc len, nha't la du6i chi vi se kho
nhin tha'y.
""
,.,...
...
,.._?
2. TU'THE NGOIVADE TAY
-
PTV phai chgn tit the' ng6i ch:ic ch:in, du d(\ cao so voi kinh va kh6ng go
bo trong khi lam vi~c, nhu v~y PTV moi khong bi mi\i c6 mi\i lung, tinh thil.n se
thoai mai, binh tinh, kien nhiin d~ m6.
-
Tay lam viec d~ a tu the' tay vie't va ciing phiii co di~m ty chi\.c cMn, du
d(\ cao so voi truo~g mil (thudng d~ tay len ban mil hol\ic b~nh nhan). Tay d~
duqc nhu v~y se hlJ.n che' run tay va it kho khan khi thao tac lam vi~c.
-
Nguyen t:ic la tranh lam vi~c a tu the' kh6, go bo vi dii m:ic sai lilm.
a. eAcH c.AM DlJNG cv VI PHAU
-
Nia, keo, kim cl\ip kim duqc cilm nhu cilm but. Dung ngon cai va ngon
tri\ dieu khi~n d\lng Cl). COn ngon giua d~ giu vung dl).ng C\1. Khi ky nang tra nen
hoan hao, luc do cilm d\lng C\1 rilt nh~ nhang, thoai mai, kh6ng con thily mi\i
tay, kh6ng milt nhieu sue d~ thl;lc hi~n cac d(\ng tac ky thu~t do do it gay chiln
thltdng mlj.Ch mau.
4. CHUAN BJ ~cH MA.u DE KHAu NOI
-
Mlj.ch mau phiii duqc b(\c 19 rii, cac dilu mlj.ch phiii du dai, kh6ng co sue
cang d~ khi dl\it k~p song d6i kh6ng bi vltong va CO rut dilu mlj.ch.
-
Dl\it k~p song doi: k~p tung dilu mlj.ch m(\t sao cho cac dilu mlj.ch can
xung voi nhau SO voi dilu k~p va cac dilu mlj.Ch kh6ng bi xolln Vl\in SO voi nhau.
Tranh k~p ca til chuc khac cung voi mlj.ch vi dilu mlj.ch dii bt long se ri mau ra
gay kh6 khan cho cac thi tie'p thea.
-
Dl\it tilm nen vao duoi cac dilu mlJ.nh (dieu nay rilt quan trgng, nhilt la
khi niJi cac mlj.Ch mau nhi\).
-
C:it hi\ dilu mlJ.ch tiln thltdng cho de'n ndi mlJ.ch lanh (ki~m tra duoi kinh
a d9 ph6ng dlj.i cao).
-
Bdm rl1a long mlJ.ch b&ng dung dtch nuoc muili sinh ly co pha Heparin
thea ti l~ 1.000 UI/lOOml d~ lolj.i hi\ mau C\IC trong long mlj.ch va cilng la m9t
each thong mlj.Ch.
-
C:it bi\ lap ao ngoai (adventitia) va lop quanh ao ngoai (periadventitia) a
dilu n'llJ.ch, thea m(\t sil tac gia nhlt O'Brien, Manktelow thi chi cfth c:it bi\ lop
quanh ao ngoai la du. Cac lap nay duqc c:it b~ng m(\t tay (tay dili di~n voi dilu
mlj.ch); dung nia vi phiiu Cl\ip lily til chuc nh6 ra a dilu mlj.Ch va keo no qua dilu
mlj.ch r6i ~ay kia dung keo vi phiiu c:it hi\ sat diiu mlj.ch. Vi~c c:it nay chi ciln
r(\ng du de khau d~ kh6ng cho t6 chuc nay thO vao long mlJ.ch hol\ic thea kim chi
lu6n vao long mlj.Ch.
273

-
Nong long m;;~ch b:lng d\mg C\1 tron nh£n khong dunhang, tit tit ke't h<;lp vdi born rua long m;;~ch.
-
Khi 2 dil.u m;;tch gian, nhln ro long m;;tch, khong con mali C\}C; khong CO uj
c~uc ao ngoai va quanh ao ngoai lam xbrp (j dil.u m;;~c_h, 2 dil.u m;;~ch g<;m s;;~ch dlt<;lc
de sat nhau Ia hie nay m;;~ch da du<;1c chuan hi xong, san sang cho khau no1.
.
5. KHAu NOI ~cH M.Au
·- Nguyen tAc khi khau m;;~ch mau ngoai vi~c khong gay sang cha'n Ia phai
nhin ro long mach mdi khau.
-
Tay thu~n cil.m kim c?p kim, tay kia cil.m nia vi pha.u.
-
Cach c?p kim: dung kim ci).p kim cong, n&i':Ja dil.u cong len, c?p vao giua
kim ho?c 2/3 kim vg phia duoi kim. Kim cling de dil.u cong ngi':la len, chi d?t iJ
m(lt phia sau duoi kim dtl keo chi va tranh roi chi sau nay.
-
Da thanh m;;~ch dll dam kim: kim phai dam qua toan b(l chigu day cua
thanh m;;~ch. Vdi dil.u m;;~ch dam kim tit ngoai vao thl diing nia Iuiln vao long m;;~ch
rili tach nh~ hai canh nia dtl giu da thanh m;;~ch, dam kim vao thanh m;;~ch (j giua
hai canh nia. Vdi dil.u m;;tch dam kim tit trong ra thl diing nia cap la'y Idp ao ngoai
dil giu thanh m;;~ch. Tuy~t dol khOng du<;lc c?p vao thanh m;;~ch d~ giu m;;~ch.
-
Kim dam vdi g6c ;;:: 60°, E. Biemer, O'Brien va R.Berezniak chu truong
dam kim thil.ng g6c vao thanh m;;~ch. Vdi g6c dam ldn se it gay t6n thuong thilnh
m;;~ch hon vi duang di qua thanh m;;~ch ngAn va khOng bO sot ldp ao trong thanh
m;;~ch ... Sau khi dam kim qua thanh m;;~ch, dung kim c?p kim xoay tron dtl kim
di theo chigu cong cua.kim, tranh dui kim vao sau vi dil dam phai thanh sau
c\l~.m;;~ch.
-
Rut kim r!l khoi thanh m;;~ch cling phai h,ta theo chigu cong cila kim dtl keo
kim. Tranh rut thang kim ra dil gay t6n thuong ldp ao trong do duoi kim m6c vao.
-
Khoang each tit bd dil.u m;;~ch de'n ditlm dam kim trung binh b:lng hai
Iil.n chigu dil.y cua thanh m;;tch.
-
Khi keo chi tranh dtl chi cu(ln tron vi dil hi roi chi khi bu(lc.
-
Bu(lc chi: bu(lc chi theo phuong phap bu(lc chi qua nia. Nut dil.u tien ne'u
Ia chi t~,ta nen bu(lc killu cu(ln tron hai vong chi. Dung kim c?p kim c?p la'y dil.u
chi dai va cu(ln hai vong chi quanh dil.u nia, rili cii. kim va nia di chuyen vg phia
dil.u chi tl,i do, dung nia c?p la'y dil.u chi t~,t do va keo chi theo chigu nglt<;lc l;;~i.
ThAt chi vita dii chi:it cam giac h:lng tay. Ne'u c6 cam giac giu ch?t b:lng tay tuc
Ia c6 thil se qua ch?t, se da.n de'n ho;;~i tu thanh m;;~ch - m(lt nguyen nhil.n t;;~o C\lc
mau dong iJ mi~ng no1 ho?c gay tang san ldp dudi n(li m;;~c sau nay. Nut chi bu(lc
pbai d?t vuong g6c vdi mi~ng noi dil tranh so I~ch mi~ng nill. Cac nut chi thu
2,3 chi cuon m(\t .vong chi quanh nia. Chu y phai keo cheo chi dtl t;;to nut chi
bu(lc d~t vita chi:it vita khOng c(lm. M(lt viln de nua d6 Ia dinh chi vdi nhau do
SUC cang bg m?t CUa mang dich giua cac vong chi,. Sl,i dinh cua chi nay dtl gay roi
chi va kh6 khan khi bu(lc chi, vi the' cil.n tranh de mau djch dqng (j trudng m6 va
khong dtl chi cu(ln ga'p I;;~i, cling khOng nen cil.m chi qua dai va cao.
274

-
Chi bu6c xong nen d.t ngil.n ngay (2-3cm), tru nhung chi tva dn d~ dai
d~ keo sau nay·, nhu the' se h~n che' du~c roi chi. Vi~c cil.t chi do ngudi phv lam
va phili lam qua kinh. Cac dilu chi d~ thea huang cheo ngang qua mi~ng noi,
kh6ng d~ ci'tng huang viii mi~ng noi vi d~ lqt dilu chi vfw long m~ch.
-
Thu tu dat miii khau: nen khau truoc nhung chi'\ nao kh6 lam nha't. Vi
dv trong noi t~n t~n, khi d~t k~p song d6i kh6, trudng m6 h~p sau,thi m~t sau
la ndi kh6 khau nhflt nen dude lam truoc, bil.t dilu mui khau kieu Nathan b
chinh giua m~t sau.
-
SO"lu~ng mui khiiu tuy thea kinh nghi~m cua PTV. Noi t~n dqng m~ch
c6 dudng kinh 1mm thudng khau til 8-10 mui chi rdi. Di~u quan trqng la chi d.n
so lu~ng mui chi b muc toi thi~u dud~ mi~ng noi chil.c nhung chflt lu~ng khil.u
phai tot, khoang each cac mui chi phai d€u, kh6ng c6 khe hb so le thanh m~ch
giua cac mui chi.
-
Thiio bO k~p m~ch khi da khil.u noi xong: nen dung mqt nia ch~n giu
m~ch mau ngu~c viii chi~u rut cua k~p vi c6 th~ m~ch dinh vao k~p. Bo k~p phia
ngo~i vi truoc, bO k~p phia trung tam sau. Sau bO k~p c6 th~ c6 mau ri ra b
mi~ng noi, chi ciln de ep nh~ b§.ng g~c khoang vai phut se he't. Ne'u mau phun
thanh tia thi ciln phai khil.u b6 sung them vao ch6 hb d6.
-
Danh gia s\[ luu thong b mi~ng n6i: binh thudng sau bO k~p m~ch, b
phia ngo~i vi cua mi~ng n6i m~ch mau nd tr(m dgu, mau do, m~ch n~y gian nd
thea chi~u ngang cua m~ch, hie d6 mi~ng noi luu thong tot. Khi c6 nghi ngd luu
thOng b mi~ng noi kern, c6 th~ ki~rn tra b§.ng cac each sau:
+ Cach 1: test thOng m~ch cua O'Brien (1977): dung nia vi ph~u k~p nh~
vao do~n m~ch phia ngo~i vi giln mi~ng n6i dEl ch~n dong chiiy l~i, dung
mqt nia vi pMu khiic k~p m~ch b vi tri ngo~i vi sat viii k~p dilu tien va
vuot nh~ vg phia ngo~i vi mqt do~n ngil.n, giu m~ch b tu the' d6 r6i md
k~p dilu tien. Ne'u rrgay ~P tuc do~n m~ch x~p d6 nb to, d6 chung to luu
thOng mi~ng n6i t6t, ne"u nb ·ch~m va it la luu thOng kern, ne'u v~n xep
kh6ng nb ra la mi~ng noi hi til.c hoan toan. Cach ki~m tra nay chinh x~c
nhung phai tMn trqng vi d~ gay t6n .thudng m~ch.
+ Cach 2: tim m{lt nhanh m~ch .b sau mi~ng noi va cil.t nhiinh d6 r6i
.ch~n m~ch l~i b phia ngo~i vi, neu miiu .chay ra m~nh thi mi~ng n6i luu
th6n,g t6t. Day la each it gay Wn thttdng aen mi~ng noi nhflt.
+ Cach 3: d~t nia b dttoi, m~ch sau mi~ng n6i va nang nh~ m~ch len,
~ch se x~p l~i (m~ch tile), neu m~ch .b ndi nang len nd ra m6i khi c6
fihip rru;tch n~y va sau d6 x~p l(li thi mi~ng noi lttu thong t6t.
275

VI PHAU THU~T THlfC NGHI~M
1. DQNG V~T DUNG TRONG VI PHAU THlfC NGHI.~M
1.1. Chu(?t c6ng trling
Dijc die'm chung: chugt ceing trll.ng Ia mgt trong hai lo:;ti dgng v~t thong
dvng nha"t, ca trong nghien cuu l~n giang d:;ty n6i chung, d?c bi~t trong vi ph~u
th\fc nghi~m, do d?c di~m cua chugt Ia: s:;tch se, sac d€ khang cao vdi nhi€u lo:;ti
vi khu~n, virus, de nu6i duang, kha nang sinh san cao, gia thfinh re, de bll.t, de
co dinh, giiy me va duy tri me don gian biing cac lo:;ti thuoc me thOng d],mg nhu:
Ester, Pentobarbital, Ketamin, Phenobarbital...
-
Mgt so giong chugt hay duQc sl:t dvng nhu: chugt Wistar, chugt Lewis,
Spargue- Dawley, Sherman ...
-
Chugt th\fc nghi~m thubng Ia chugt truong thanh (sau 4 tu~n tu6i) c6
trr;mg luQng trung binh 250-400g. Tu6i thQ cua chugt trung binh tdi 36 thang.
Chugt cai trung binh 3-4 thang de mgt lua, miii l~n de tu 10-15 con.
-
Dgng m:;tch chu bvng cua chugt c6 kich thudc ldn (a chugt truong thanh
duCing kinh ngoai khoang 1,5mm), ap l\fc dong mau Ion, Ia m6 hlnh rot cho
nhung nguai moi t~p b6c tach, khiiu noi dgng m:;tch. NhuQc di~m Ia chugt de
che't do bi ma"t mau nhanh, nhieu (do khiiu kh6ng kin m:;tch ho?c bi rach tinh
m:;tch chu trong hie b6c tach dgng m:;tch).
-
Dgng m:;tch dui cua chugt Ia vi tri ly tuong cho cac hQc vien luy~n t~p:
kich thuoc dgng m:;tch tu 0,8-1,2mm duang kinh ngoai, de bgc lg, de b6c tach,
khil. nang bgc lg rgng riii, ft cac m:;tch nhanh, lliu luQng mau vlia phai, ft ma"t
mau trong hie m6, do do chugt ft bi cMt han.
1.2. ThO
Ciing nhu chugt, thO Ia dgng v~t ra"t duQc ua chugng trong nghien cuu,
giang d:;ty trong y hQc n6i chung va trong vi ph~u th\fc nghi~m n6i rieng.
-
ThO Ia lo:;ti dgng v~t s:;tch se, hi€n lanh, ft bi b~nh (tru mgt so b~nh
ngoai da va b~nh dubng rugt). Tho de nu6i, tu6i thQ cua tho tu 6-8 tu6i. ThO
truong thanh c6 trQng luQng tu 2,5-3kg. ThO cai mang thai trong 3 thang, m6i
lua de tu 6-8 con. Chi phi nuoi duang thO kh6ng cao, gia thanh re. Tuy v~y, thO
c6 nhuQc di~m Ia sue de khang kern de bi b~nh duang rugt, doi hOi vi~c cham
soc, nuoi duang ra"t chu dao, s:;tch se.
-
Tren co th~ tho c6 nhi€u vi tri c6 th~ ttng dvng t:;to ra cac m6 hinh th1,1c
t~p khiiu n6i di)ng- tinh m:;tch thl,tc nghi~m: mo hinh khiiu n61 di)ng- tinh m:;tch
dill thO, khiiu n61 tMn kinh dui thO, bgc lg khiiu noi di)ng - tinh m:;tch trung tam
276

tai thO, mo hinh tr6ng ll).i tai tho dut roi la mo hinh thl;lc t~p sinh d(ing, rflt g:in
vai dii!u ki~n thl;lc te lam sang.
2. THu6c ME vA DUONG GAY ME
Tuy theo dii!u ki~n cho phep vi! trang bt, kha nang vil. thuoc c6 s:in rna c6
th~ si:t dvng duong gay me vii cac thuoc me khac nhau nhu sau:
2.1. Gay me theo duemg ho ha'p
Khai me rflt nhanh, duy tri me ddn gian. Tuy vf!.y it dttQC ap dl,mg do
khOng xac dinh dttQc lii!u lttQng chinh xac, doi hOi c6 kinh nghi~m, theo doi cMt
che trong qua trinh gay me. Cac thuoc thuiJng dung nhtt: Ester, Halothan
(thuong dung d~ gay me chu(it Mng cac dvng cv gay me W tl).o).
2.2. Gay me theo duang tinh m~ch
Lil. duang gay me thOng dvng, khCti me nhanh, d(ing v~t me sau trong qua
trinh lam pMu thu~t th~;~c nghi~m. Tuy nhien, c~n xac dinh dttQc chinh xac lil!u
lttQng thuoc me dl;la tren can ni:ing chinh xac cua d(ing v~t.
Thuoc me
Chuqt
Tho
Pentobarbital
30mg/kg can n~ng
20-40mg/kg can n~ng
Phenobarbital
1 OOmg/kg can n~ng
200mg/kg can n~ng
Thiopetal
25mg/kg can n~ng
20mg/kg can n~ng
2.3. Gay me theo duong tiem duoi da
Phtttrong d~u hoi:ic cac thuoc dl).ng dich. Tiem vao khoi. Cd dui chu(it (0,5-1ml/m(it
ben) ho~c vao khol cCac thuoc thuang dung:
Ketamin hydroclorid 44mg/kg can n~ng dol vai chu(it 20-40mg/kg can
n~ng d6i vai thO. ThuiJng Mt hQp vai atropin 0,04mglkg can n~ng.
2.4. Gay me theo duemg tiem trong phuc m~c
La phttthuoc lan vil.o trong 6 phuc ml).C. Cho phep khi'li me nhanh, duy tri me tot, keo
dil.i thiJi gian me. Tuy nhien, dn lttu y van di! b(ii nhilim, c6 th~ gay chet cho
d(ing v~t. Cac thuoc me thuiJng dung:
-
Barbital
190 mg/kg
can ni:ing
Hexobarbital
75-100 mglkg
can n~ng
Pentobarbital
10-30 mglkg
can n~ng
dol vai chu(it
-
Phenobarbital
15 mg/kg
can n~ng
Phenobarbital
100 mg/kg
can n~ng
d6i vai thO
277

3. CHUAN BJ DQNG V~T THlfC NGHI~M
3.1. Voi chuqt
Truoc khi co dinh va chu~n bi vimg mel, chuqt ciln duCJc b:it va gay me
bli.ng mqt trong·cac dudng me k~ tren.
-
Co dinh chuqt: chuqt duCJc co dinh tren mqt tam g6 hlnh chu nh~t, kich
thuoc 22 X 15 em. Chuqt co dinh a tu the' ng\:ta, 4 chan duCJc co dinh vao 4 m6c
slit a 4 g6c cua tam g6.
-
C(lo S(!Ch long va lam v~ sinh vii.ng dv kie'n mel: vung bvng, vung b~n
hoii.c vii.ng dui truoc.
-
Sat trung vung mel bli.ng dung dich c&n iode 0,25% va c&n tr:ing 70°.
3.2. Voi tho
-
Co dinh thO tren ban mel chuyen dvng cho thO d~ tranh de ep b1,mg thO
trong tu the' thO nli.m sap.
-
ThO duCJc co dinh 4 chan vao 4 g6c ban trong tu the' sap hoii.c ng\:ta tuy
theo vi trf dv kie'n mel.
-
C(lo S(!Ch long va lam v~ sinh vii.ng mel: philn sau cua g6c tai, vii.ng b~n­
dw hay vii.ng b~n-b1,mg ..
278

KHAU NOI MACH MAU THliC NGHIEM
.
.
.
1. DQNG V~T THlfC NGHI~M
1.1. Ch~;>n d(lng v~t
Can cu vao m6 hinh tht;~c nghi~m d€ lt;ia ch9n d(ing vi).t cho phil h<;ip. Neu
tht;~c hanh khau n61 m~ch mau thi chu(it c6ng trimg thudng du<;~c si"i dvng vi
m~ch mau ra't phil h<;ip d€ ren luy~n ky nang khiiu n6i. Cv th€ la, voi chu(it
tr9ng lu<;~ng 150g-200g, d(ing m~ch chu bvng c6 kich thuoc dudng kinh - 1mm,
d(ing m~ch chi).u ngoai hoij.c d(ing m~ch dili sat nep bfiln c6 dudng kinh - 0,8 -
0,9mm, d(ing m~ch canh g6c c6 dudng kinh - 0,8mm.
D€ tht;~c hanh khiiu n6i thitn kinh thl slt dvng thO, chu(it. D€ chuy€n cac
v~t tt;~ do thi si"i dvng chu(it, l<;~n. Con voi m6 hinh ghep phu t~ng thl khi va ch6
thudng si"i dvng lam d(ing vi).t tht;~c nghi~m.
1.2. Chuli'n hi d(lng v~t
-
C~o long khu vt;~c m6
-
Voi chu(it: thudng slt dvng d(ing m~ch chu bvng d du:oi d(ing m~ch thi).n
(dU:dng kinh khoang 0,4 - 1,4mm) hoij.c d(ing m~ch dili.
-
Voi thO: thu:ong si"i dvng d(ing m~ch dili hoij.c day th:in kinh hOng to.
1.3. Vo clun chu(lt
-
Ester: thu:(Jng dU:<;ic sli dvng song kh6 digu chinh nen chu(it d~ bt cMt.
-
Lo~i tiem blip: Rom pun, Ketanest hoij.c Thalamonal.
+ Rompun: 16mg (0,8ml)/kg th€ tr9ng- chu(it me trong 90-120 phut.
+ Ketanest: 100mg (2ml)/kg th€ tr9ng - chu(it me 90-120 phut. Neu c:in
me keo dai thi cu 90 phut cho them thuoc b~ng 114li€u ban d:iu.
+ Thalamonal: 1mg (2ml)/kg th€ tr9ng- chu(it me keo dai 90-120 phUt. Tuy
vi).y thuoc thuong gay bien ch1lng suy h6 ha'p c:in ph:l.i ki€m tra h6 ha'p.
1.4. Vo cam thO
-
Thalamonal: 0,1mg (0,2ml)lkg th€ tr9ng
-
Rom pun
: 4mg (0,2ml)/kg th€ tr9ng
-
Ketanest
: 50-70mg (1ml-1,4ml)/kg th€ tr9ng.
-
Voi ligu tiem, tho me trong 30-45 phut. Ne'u muon d(ing vi).t me keo dai
thi cu 30-45 phUt tiem them thuoc voi Mu bAng 1/4li€u ban d:iu. Hoij.c phOi hqp
279

thuoc vc'Ji Penthobarbital natri liilu 30mg/kg th~ trQng tiem tinh ml,tch cMm thi
se keo dai thCii gian me them 30 phlit.
2. KY THU~T KHAU NOI M4CH
2.1. Yeu diu chuS:n bj
-
Vi trf ng6i tot, co di~m ti tay tot.
-
PhOng m6 duQc chie'u sang tot.
-
Diilu chinh kinh vc'Ji d(l ph6ng dl,ti va tieu cl,l phU hQp, fin djnh.
-
Chui\'n hi diiu ml,tch tOt khOng bj chiln thuang, du dai d~ d~t kE.JP ml,tch
song doi.
-
Ml,tch khong hi xo:in vi).n.
-
Chi'i nOi ml,tch kh6ng nen sat nai ml,tch phan nhanh.
-
Khong lam t6n thuang lc'Jp n(li m(lc.
-
Khi khau no12 diiu m(I.Ch, khong dllQC khau CO sUe ding.
-
Khiiu noi ti).n- ti).n d~ han khiiu n61 ti).n - ben. Tuy vi).y, khiiu noi ti).n -
ti).n hoi).c ti).n - ben c6 nhung uu nhuQc di~m rieng bi~t va dl1Qc chi dinh thl,lc
hi~n trong titng trlldng hQp C\1 th~.
2.2. Ky thu~t khiiu t~n - t~n
-
Di).t kE.Jp song doi, kholmg each giua 2 kE.Jp > lcm.
-
C:it dut m(lch (J di~m giua cua 2 kE.Jp m(lch, khi c:it, dudng c:it ciin vuong
g6c vc'Ji tr\).c m(lch.
280
-
Chudn bj eMu mf!ch:
+ Bam rl:ta long m(lch b/ing dung dich nuc'Jc muoi sinh ly c6 pha Heparin
vc'Ji !iilu lOdv/ml.
+ C:it bOt lc'Jp ngo(li m(lch quanh diiu m(lch each mep c:it khoang 3mm d~
tranh khong cho lc'Jp ngo(li m(lc chui vao long m(lch khi khiiu.
+ Dung d\].ng C\1 nong m(lch hoi).c kim c~p kim nong ml,tch nhE.J nhang.
+ Giap 2 d~u m(lch sat vao nhau
+ Khiiu m(lch: tay trai clm nia, tay phru dm kim ci).p kim. Di).t ciic mol
khiiu chinh xac. Kim xuyen vuong g6c vc'Ji thanh m(lch. Dudng khiiu vuong
g6c vc'Ji du(!ng c:it m(lch. Theo Daniel va Teris thi khoang each tu 16 xuyen
kim de'n bd c:it m(lch mau bling 2 d(l day cUa thanh m(lch. Vc'Ji ml,tCh mau
duCing kinh xilp vi lmm thi chia dilu khiiu 6 mili. Vc'Ji m(lch lc'Jn han thi c~n
Mn 8 hoi).c 10 mili khiiu.

Tuy tntong hc;Jp Cl,l th~, ap dvng cac ky thui/.t khau moi roi nhu sau:
-
Ky thui/.t dung 2 miii khau chuftn cua Chenzongwei.
-
Ky thui/.t dilng 3 mii.i khil.u chuiin cua Cobbett (ky thui/.t khau ciia
Cobbett se lam giam nguy Cd ciia xuyen thanh. Vi vi/.y, thuong ap dvng khi
khau no! tinh ml!-ch.
-
Ky thui/.t dung 4 mii.i khau chuftn ciia Harshina.
Khi khiiu xong, md k()p ffil/-Ch d di\u xa trliCfC r6i mCfi de'n di\u gi\n.
- Kilm tra s![ thong mf!ch: quan sat sl,l cling ph6ng, d~p ciia m:;tch phfa
du(fi moi khau hoi/.C test thong ffil/-Ch ciia O'Brien. O'Brien dii mo ta vi~c thl,lc
hi~n test thong m:;tch nhu sau: dung mi,lt nia vi ph§.u k()p m:;tch nh() nhang ngay
duCii moi khau du d~ ngan kh6ng cho dong mau chay. Dung mi,lt nia vi ph§.u thi':t
hai vuot nh() d~ du6i mau trong long ffil/-Ch tU k()p thi':t nhflt V~ phfa ngOlloi vi tren
di,l dai khoang 1cm r6i k()p ll!-i. Khi d6, do:;tn ml!-ch giua hai nia khong c6 mau
nen bi X()p llloi. Sau d6 tha k()p ffil/-Ch thi':t nhfit trong khi v§.n giu k()p ffil/-Ch thi':t
hai. Ne'u dol/on ml!-Ch phfa tren k()p thi':t hai ph6ng llloi ngay thi chi':tng tO ml!-ch no1
thong. Con ne'u do:;tn ml!-ch nay v§.n x()p ll!-i chi':tng to ml!-ch no! bi t:ic.
2.3. Ky thu~t khau t~n - ben
-
Dung kim khau vao thanh ffil/-Ch cflp mau. Nang chi len va dung keo c:it
tl!-o mi,lt !6 bilu dvc. Ciing c6 th~ dilng nia ci/.p vao thanh m\(ch d~ nang len, sau
d6 dilng keo c:it t\(o 16. C6 tac gia· con dung dao c:it ml!-ch thay cho keo.
-
Khau ffil/-Ch mii.i roi hoi/.c lien tvc. D~ d~ khau, nen khiiu thanh ffi\(Ch
phfa sau truCic r6i khiiu thanh ml!-ch phfa truCic sau - d6 Ia ki~u khau li,ln.
,..
... ~,.,,
.....
~
,
-"
....
,
.,
3. MQT SO VAN DE CAN Lu'UYTRONG KYTHU~T KHAU ~CH MAU NHO
-
Lo~i~i trit ye'u to tl!-i ch6 Ia nguyen nhan hinh thanh eve nghen ml!-ch.
Acland xac djnh c6 12 ye'u to, song chii ye'u Ia mi,lt so ye'u to sau:
+ B6c tach, c:it !Cip ngol!-i ml!-ch khong ky. Khi khiiu, lOp t6 chi':tc nay chui
vao long ffil/-Ch.
+ C:it ml!-ch Mng dvng cv khong s:ic gay gii/.p ml!-ch, di/.c bi~t Ia !Cip ni,li ml/-c.
+ K()p ffi\(Ch qua m\(nh gay gii/.p nat ffi\(Ch.
+ Dung nia k()p ffil/-Ch vao thanh gay t6n thudng ffi\(Ch.
+ Cao rach dilu ml!-ch, long ml!-ch do mii.i kim.
+ Xuyen kim khong chuftn, phai xuyen di xuyen ll!-i nhi~u Iiln.
+ Khi khiiu no! Jam rach ffil/-Ch, phai c:it xen, k()p ffil/-Ch nhi~u ]i\n.
-
Khau no! ml!-ch kh6ng duc;Jc c6 sue cling.
-
TruCic khi di/.t k()p mlloch, ki~m tra kh6ng d~ ffil/-Ch bj xo:in vi/.n.
-
TruOng hc;Jp khau ti/.n · ti/.n rna ffil/-Ch no! khong d~u nhau thi thl,lc hi~n
nong ri,lng dilu m\(ch nho hoi/.c c:it cMo ffil/-Ch nhO 1 g6c < 30° r6i tie'n hanh nong
truCic khi khiiu no!.
281

KHAU NOI THAN KINH NGO~I VI
1. CAU T~O DAY THAN KINH NG04J VI
Day thAn kinh ngolien kilt, IDCilu true ed bii.n eua day than kinh Ia eae til bao thAn kinh. Til bao than
kinh e6 mqt mang bQe, eae nhanh eanh (dendrite) va mqt s(li trve (axon). Sqi
trve dt:t(le til bao Schwann bao hQc su6t chi!lu dai, khi til bao b! t6n tht:tdng thi
s(li trve thoai hoa theo. Sqi trve tl;lo thanh s(li thAn kinh.
Thanh phlln ehinh eila day than kinh ngol;li vi g6m:
1.1. S<;ti thitn kinh (nerve fiber) dt:tQe lOp mil mong (endoneurium) bao bQC:
1.2. Bo s<;li thitn kinh (fascicles) Ia ti).p hQp cii.a eae s(li thlin kinh chsong vdi nhau, dt:t(le ldp mil lien kilt (perineurium) bao bQe.
1.3. Than chinh (main trunk) Ia day than kinh ngodi sat nhau, dinh kilt bAng mil lien kilt va dt:t(le bao bQe bi'Ji ldp mil long leo c6 ca
ffil;\eh mau va bNgt:tai ta tfnh dt:t(le rAng trong day thAn kinh c6 tdi 25-85% Ia milliiln kilt.
.
~
2. PHAN L04J THUONG TON
Day thlin kinh ngol;li vi bj tht:tdng t6n do nhiEiu nguyen nhan, cd eM khac
nhau nht:t giAng xe, bam di).p, chen ep ho~e cAt dut ... lam thay d6i eae eilu true
cd bii.n eua day thAn kinh gay ni!m r6i lotMi diln milt hoan toan d~n truyEin. D\)."a tren nhung thay d6i nay rna Seddon
(1948) va Sunderland (1968) da dt:ta ra 2 bang phan loslt dvng.
2.1. Phan lolili theo Seddon
G6m 3 dq tht:tdng t6n:
- Dq I: milt d~n truyen than kinh
Day Ia tile nghen tl;lm tMi d~n truyEin thfin kinh, khilng e6 t6n tht:tdng
th\)."e th~ s(li day thlin kinh va bao s(li.
- Dq II: dut s(li trvc thfin kinh
Sqi trvc (axon) bi dut hay bj tht:tdng t6n trfim trQng, nht:tng bao s(li trve con
nguyen. S\1" h6i phvc phv thuqc vao qua trinh tai sinh s(li trve.
- Dq III: dut day thlin kinh
Day thAn kinh bj dut hoan toan. Coin ph3.i khiiu n6i mdi hy vQng phvc h6i
d~n truyen.
2.2. Phan lolili theo Sunderland
G6m 5 dq tht:tdng t6n:
282

-
D(l I: Mflt dftn truy~n thil.n kinh
Kh6ng c6 thuong t6n th\fc th~ cua SC1i trvc va bao SC1i. Dlin truy~n thiin
kinh se h6i phvc hoan toan.
-
D(l II: Dut SC1i trvc thiin kinh. 8!1i trvc bj dut, nhung bao SC1i con nguyen
v~n.
-
D(l III: Dut cac SC1i va bao SC1i. NhUng bao b6 SC1i con nguyen VE)n. 8\t tai
sinh xay ra, nhUng Se pha tr(ln giua cac SC1i trvc trong b6 sqi.
-
Di? IV: Dut cac b6 s<1i cung bao b6 se1i. Con lll-i bao nhieu lien ket ngoai
ciJ.ng, S\f tai sinh Se lftn l(ln giua CaC b6 SC1i, tll-0 thii.nh XO SE)O can trO qua trinh
tai sinh cua day thiin kin h.
-
D(l V: Day thiin kinh bj dut hoan toan. 8\f tai sinh chi xay ra khi chi n6i
2 diiu day thil.n kinh lll-i.
_,
.
3.CHANDOAN
3.1. Chin doan liim sang
-
B~nh sl:t, nguyen nhiin, vi tri va thai gian thuong t6n.
-
Kham chuc nang vi).n d(lng, cam giac, chuc nang thiin kinh th\!C vi).t.
-
So sanh ben lanh va ben bj thuong t6n.
3.2. Chin doan c~n lam sang
-
Di~n thil.n kinh EMG d~:
+ KhAng djnh cha:n doan lam sang
+ Xac djnh vi tri thuong t6n
+ Xac djnh muc d(l thuong t6n.
-
T6c d(l dftn truy~n thiin kinh
Duoi tac dvng kich thinh di~n, do d(l dftn truy~n dQc theo bao se1i.
3.3. Chin doan trong m6: B&ng kich thich di~n thiin kinh
4. KY THU~T NOI GHEP THAN KINH
C6 2 loll-i ky thui).t:
4.1. Khau bao ngoai day th:in kinh
Nam 1836 Baudens tie'n himh khau n6i bao ngoai day thiin kinh dii. cho
ke't qua lam sang t6t va cho diJ'n nay con dUC1C ap dvng r(lng rii.i.
rfu diem cU.a pM.u thu¢t:
-
Thai gian khau thiin kinh nglln.
-
Ph:iu thui).t don gian, kh6ng d.n kinh hi~n vi ph6ng dll-i lon.
-
Kh6ng c6 di vi).t trong long day thiin kinh.
Nhttt;Jc diem cua ky thu¢t:
-
8\f nip no} cac b6 SC1i thil.n kinh kh6ng chinh xac.
-
Ne'u c6 sue gang se tll-o khoang tr6ng, lam mflt djnh huong cac b6 s<;fi.
283

4.2. Ky thu~t khau b6 sc;ti
Sunderland (1968) la ngttdi dil.u tien th\1C hi~n ky thu~t nay tren co so
n~m vilng Vi cilU true CUa b6 S<:'i thil.n kinh.
lfu di~m cua ky thu~t: CaC b6 S<:'i giap noJ voi nhau m(lt each chinh xac, CaC
b6 s<:~i se tai sinh dung huong, thling tr1,1c.
Tuy nhien day la ky thu~t cao, doi hOi thao tac chfnh xac, thdi gian thvc
hi~n keo dai va nhilt la phai c6 trang hi kinh hi~n vi pha.u thu~t.
Cac buoc tie'n hanh khau n61 thil.n kinh:
Bu&c 1. Chuii'n bi 2 dil.u day thil.n kinh
-
B(lc 19 2 dil.u day thil.n kinh tren 1 do:;1n dai du khau n6i.
-
C~t bo do:;1n thil.n kinh bi thuong t6n, cho tOi t6 chuc lanh.
-
Ne'u khil.u bao ngoai, cil.n giai ph6ng 2 dil.u khoi t6 chUc lien kilt m(lt
do:;1n dai 2-4mm.
-
Ne'u khau bao b6 s<:'i, cil.n giai ph6ng 2 dil.u day thil.n kinh, tach rieng cac
b6 s<:'i thil.n kinh.
Bu&c 2. U'om thi't 2 dil.u d~:
-
Xac dinh muc d(l tie'p giap.
-
Xac dinh khoang thie'u h1,1t do bi thuong t6n, hay c~t lQc truoc khi n61.
-
Ne'u khuye't thil.n kinh tu 2-2,5cm thl phai dung day thil.n kinh ghep.
Bu&c 3. Khau n6i thil.n kinh:
-
Khau bao ngoai: tuy thu(lc vao d(l Ion cua day thil.n kinh rna khau lo:;1i
chi gi, s6lu<:~ng miii khau bao nhieu. Thuang dung chi 8/0 de'n 9/0.
-
Khau bao b6 s<:~i khau lOp bao s<:~i bAng chi 10/0 de'n 11/0. Mlii b6 s<:~i chi
cil.n khau tU 1-2 miii. Sau d6 khau kin bao ngoai.
Bu&c 4: dong kin t6 chuc phil.n m€m phfa ngoai.
Manh ghep thil.n kinh: thubng chQn manh ghep la cac day bi thil.n kinh, a
chi tren Ia bi c~ng tay giua, a chi duoi la bi c~ng chan.
5. cHAM SOC H!u PilAU
-
M6i n6i thil.n kinh phai du<:~c ciJ dinh hilt d(lng tu 7-10 ngay.
-
Ve't m6 cAt chi sau 2 tuil.n.
-
Sau thdi gian tren, b~nh nhan du<:~c t~p du<:~t bAng kich thfch trvc tie'p
hay gian tie'p len co.
-
Ki~m tra sv hili ph1,1c da.n truy€n bAng thi't diiu hi~u Tinel: thudng xuilt
hi~n sau 6 thang n61 thil.n kinh.
284

UNG DUNG VI PHAU THUAT TRONG NGOAI KHOA
.
.
.
VA PHAU THUAT TAO HiNH HAM MAT
.
.
.
I. £>~1 ClJONG
Tit th~p ky 70 cua the' ky tntdc, co S\1 "bung n6" cua mon vi phii.u thu~t.
Ngttbi ta cho rAng m(it trong nhung thanh tJ;lu ngo:;ti khoa quan trc;mg trong
nhung nam g~n day Ia vi~c illlg d\lng ky thu~t vi phii.u vao thJ;lc te' ngo(li khoa.
Vi phii.u thu~t Ia nhUng phii.u thu~t th1;1c hi~n dudi kinh hi€n vi phii.u
thu~t tren nhung vi diu true cua co th€ bAng nhi1ng dlp1g C\). va kim chi khau
di).c bi~t. Ky nang co biin d€ tie'n hanh vi phii.u thu~t dudi kinh hi€n vi phii.u
thu~t g9i Ia ky thul).t vi phii.u (ky nang khau no1 m(lch mii.u, no1 tMn kinh, khiiu
ph\).C hili nhiJng ong nho).
Th1;1c ra, kinh hi€n vi phii.u thui).t dii. dUQc si'l d\).ng khii. !au. Trong nhung
nganh Tai - Miii - H9ng, Mat, kinh hi€n vi dii. dUQc dung trong m6 xe tit nhung
th~p ky 40 - 50 cua the' ky 20. Sau do cii.c nha phii.u thul).t th~n kinh ciing dii.
dung lo(li kinh do trong di~u tri t6n thuong cii.c m(lch mii.u nii.o. Trong khi cii.c
d\].ng C\). m6 va ky thui).t khau no} ffi(l.Ch mii.u nhO con dang dUQC nghien CUU
bAng thJ;lc nghi~m thi phii.u thul).t tren cii.c day tMn kinh ngo(li vi vdi nhi1ng
cong trinh cua Sunderland (1960) dii. chuy€n tit ly thuye't sang giai do(ln th1;1c
hanh vao nhung nam 60. 81;1 tie'n bi? cila thil thuf!.t ch:ip noi cii.c m:;tch mii.u nhii
con chi).m ch(lp, phii.i tit nhung phat hi~n cua Jacobson (1960) v~ ca"u true m:;tch
mii.u dudi kfnh hi€n vi phii.u thui).t, v~ nhung dv.ng C\1 thich hQp (nia, k1;1p song
doi) v~ kim chi khiiu, ky thul).t khiiu noi ffi(l.Ch mii.u nhii mdi dUQc xii.c d!nh. Vdi
nhi1ng kie'n thuc va trang b! nay, Jacobson dii. thanh cong trong vi~c khau no1
cii.c m(lch mii.u nhii c6 dubng kinh dudi 1,5mm vdi m(it ty I~ thanh cong tren 95%
cii.c trUdng hQp thJ;lc nghi~m. Phuong phii.p no! ffi(l.Ch mii.u nho nay dUQC cong bo
(1960) va ky thul).t mdi nay dUQc g9i Ia vi phii.u thul).t. Tit do, co ra"t nhi~u phii.u
thul).t vien b nhi~u nude khii.c nhau dii. dong gop vao vi~c phii.t tri€n vi phii.u
thul).t trong nhi~u chuyen nganh ngo(li khoa.
Thi d\]., ngttdi ta dii. no1l(li dUQC ban, ngon tay va d.ng tay bi dut lia (Malt
& Me. Khann 1962, Cheng Zong Wei 1963, Petropski va c(ing sJ;l 1977) co th€
noi thOng d(ing m:;tch goi (Belichenko 1978), doi khi ciing dung ky thul).t vi phii.u
trong phii.u thu~t d(ing ffi(l.Ch Vanh. Nhi:lng theo doi Jam sang va thJ;lc nghi~m
(Tarnai va c(ing s1;1 1972) cho thfly IUQng chuc nang tot tang len ro r~t khi no1
m(lch mii.u bAng ky thui).t vi phii.u. Ne'u vdi ky thu~t thOng thubng, noi m(lch
mii.u co kich thudc nhii ke't qua mi~ng no! tOt khoang 40% thi khi co ky thul).t vi
phii.u ty I~ nay len de'n 90%. y van ciing bii.o cii.o Mt qua ghep da tJ;l do co ffi(l.Ch
nuoi dUdng tren nhung ve't thUOng ]au ]i~n SI;JO. 81;1 SOng CUa V(lt da dUQC dam
bao nhd Cii.C ffi(l.Ch mii.u nuoi dUdng V(lt dUQC nOl vdi cii.c d(ing va tinh ffi(l.Ch trong
285

vU.ng cfly ghep (O'Brien, 1977). Ky thu~t tU<1ng tt;t ciing duqc tht;tc hi~n d~ ghep
v~t da trong ml;lt sfi phiiu thu~t t~o hlnh hoim phvc kbac (Wilhelm, 1977).
Nhin l~i ljch sl:t phat tri~n, ro rang trong ba, bfin th~p ky l~i day, mon
phiiu thu~t t~o hlnh va phvc hiii da c6 nhung buoc tie'n nhay vqt voi kha nang
tht;tc te' Ia c6 th~ cfly chuy~n tt;t do nhiing v~t da day, nhung blip c<1, nhung do~n
xuong duqc mau nuoi duang tuc thi nhd ky thu~t chlip nfii cac m~ch mau, va khi
c:in, chlip no'i thfin kinh nua.
0 Vi~t Nam, vi phiiu thu~t da blit d:iu pbat tri~n tu d:iu th~p ky 80. Giao
su Nguy~n Huy Phan, tU 1979 da Ia ngu(Ji tien phong ap dvng ky thu~t vi phiiu
trong phiiu thu~t t~o hinh. Nhi€u lo~i phiiu thu~t t~o hinh da duqc nghien cuu
thl,lc hi~n thanh cong dbng thdi giao su cilng Ia ngUdi dao t~o nhi€u the' h~ phiiu
thu~t vien vi phiiu cho cac chuyen nganh ngo~i khoa. De'n nay, trong nuoc da c6
nhi€u c<1 sb tri~n khai ky thu~t vi phiiu t~o hinh nhu B~nh vi~n Trung U<1ng
Quan 108, B~nh vi~n Vi~t Due, B~nh vi~n Xanh Pon, Trung tam chfin thu<1ng
chlnh hlnh TP. H6 Chi Minh, Quan Y vi~n 175 va buoc d:iu tri~n khai t~i Quan
Y vi~n 103, Vi~n bOng Qufic gia ....
II. NHlfNG lJNG DI,JNG C0A VI PHAU THU~T TRONG NGO~I KHOA
Trong 30 nam qua, ky thu~t vi phiiu dii duqc ap dvng rl;lng rai trong
nhi€u chuyen nganh ngo~i khoa. TU chuyen khoa chfin thU<1ng chinh hinh, t~o
hinh, phiiu thu~t m~ch mau, phiiu thu~t nhi khoa, phiiu thu~t tie't ni~u de'n san
ph1,1 khoa, tai mili hqng, mAt d€u tri~n khai ung d1,1ng ky thu~t vi phiiu ml;lt
each huu hii;iu.
Ky thu~t vi phliu dugc ung d\}ng v&i hai ffi\}C dich:
1. Tai l~p tuiin hoan cua ml;lt C<1 quan, t6 chuc dii tach rdi khOi C<1 thl
2. Tang muc chinh xac cua phiiu thu~t vien nh~m nang cao chfit luqng cho
cac phiiu thu~t quy uoc.
Cv th~ trong cac chuyen nganh ngo~i khoa c6 th~ c6 nhung ung dvng sau:
,._,.
?
..
,.
......
,.
,...,
1. TRONG CHAN THU'ONG CHINH HINH CO NHIEU tJ'NG Dl}NG PHO
BIENNHAT
-
Khau nfii chi th~ bi dut lia, di/.c bii;it ban va ng6n tay.
-
Chuy~n ghep xU<1ng tt;t do c6 nfii m~ch mau nuoi duang nhu ghep xU<1ng
mac, xU<1ng mao ch~u.
-
Chuy~n ghep ng6n chan (ml;lt hoi/.c hai) len thay ng6n tay cai.
-
Chuy~n ghep cii.c v~t da - can, da - C<1 hoi/.c cii.c v~t phuc hqp trong C<1
quan v~n dl;lng, d~ che phil khuye't ph:in m€m.
-
Nfii, ghep th:in kinh ngo~i bien.
286

2. PHAU THU!T THAN KINH
-
Khau noi, ghep thiin kinh ngo~i vi.
-
Noi ghep m~ch mau trong- ngoai sq trong nghen uic m~ch mau nao.
3. TRONG PHAU THU!T TIEU HOA, GAN M!T
-
Chuy~n ghep m(\t do~n ru(\t non thay the thvc quan.
-
Khau no1 ong d~n mi).t.
-
Khau noi ong t\lY·
,..,
"'
?
4. NGO~ TIET NI~U- SAN PHl} KHOA
-
T~o hinh dudng vi).t bilng cac v~t da - can, tr6ng l~i dudng vi).t bi dut lia
-
Noi l~i ong d~n tinh.
-
Khau noi ni~u quan.
-
Noi vii. tl/-o hinh voi trung.
5. PilAU THU!T TIM ~CH
-
Noi cac m~ch mau nho vii. vita
-
Lam d.u noi chu - vanh
6.GHEPT4NG
Khau noi l~i huyet quan, cac ong d~n cua t~ng ghep.
Ill. UNG DI,JNG VI PHAU THU~T TRONG PHAU THU~T HAM M~T VA T~O HiNH
Voi khii nang noi l~i cac m~ch mau nhO l-2mm duong kinh ngoai, khiiu
noi cac ong nhO, noi ghep day thfln kinh ngo~i Vi, vi ph~u thui).t da dlic;JC ung
d1.1ng trong phh thui).t ham mi;lt vii. t~o hinh tit nhigu nam nay.
,..,
;
,..,.
?
.,
-
1. NOI CAC ONG NHO: nho kinh hien vi phiiu thui).t cling kim chi khau di;lc
bi~t nglioi ta c6 th~ noi l~i cac ong tuyen nuoc bqt (ong Wharton, ong Stenon) bi
din thlidng do ch:in thlidng, cii.ng nhli c6 th~ ph1.1c h6i l~ d~o c6 ch:it llic;Jng hdn.
2. NOI GHEP THAN KINH
Kha nang noi ghep thiin kinh duc;Jc ung d\lllg khOng nhung trong ph~u
thui).t t~o hinh chung, trong ph~u thui).t t~o hinh cac cd quan vi).n d(\ng rna con
dlic;Jc ung d\lng di;lc bi~t trong t~o hinh ham mi;lt trong cac trliong hc;Jp:
-
Noi l~i day thfin kinh VII vii. cac nha.nh ngo~i vi bi dut ngay sau chffn
thlidng.
287

-
Diilu trj li~t day thii.n kinh VII:
Truoc day nhiilu phiiu thu~t vien dii tung noi ghep phii.n ngo~i vi ciia
thiin kinh VII voi phiin trung tam ciia ciic day thiin kinh v~n d(lng khac nhu
thfin kinh IX, thii.n kinh XII. Nhuc;~c diiim ciia phllCing phap nay Ia hy sinh
ch(!c nang von CO cua cac day thi\n kinh nh~n di! hy vqng ph\[C htii chUc nang
ciia thiin kinh VII dllc;lc noi. NhCJ ky thu~t vi phiiu, nhiilu tac gia dil nghi tach
m(lt m1a day thii.n kinh IX, XII dii noi voi day thii.n kinh VII, giu nguyen nita
con l~i dii duy tri chuc nang ciia chinh n6. Nhu the c6 thii kh&c ph\[c duc;lc
nhllc;lc diiim kii tren.
Vao nhung nam 70, nhiilu tac gia dii tht;tc hi~n nhung "phfiu thu~t
xuyen mi). t" dii diilu tri li~t day thiin kinh VII ngo~i vi. Phli.u thu~t dt;ta tren
nguyen t&c dung m(lt do:;m thfin kinh gMp (Iffy tu thii.n kinh hiiin) noi dfiu
ngo~i vi ciia day VII ngo~i vi voi dfru trung tam ciia m(lt vai nhanh day VII
ben lanh qua m(lt duong ngiim duoi da. Sau m(lt thCJi gian ung dvng 6 ~t,
nhin l~i ket qua kh6ng duc;1c my man l&m, kha nang diin truyiln ciia do~n
ghep duc;~c phvc h6i khong dang kii, nhUng bien d~ng gfrn nhu khong thay
ddii hi thoai h6a, kh6ng c6 kha nang phvc htii.
Kh&c phvc nhllc;lc diiim d6, nhiilu tac gia dil nghi b6 sung vao vi~c ghep
thiin kinh xuyen mij.t, m(lt phiiu thu~t ghep cd 6 thang sau d6. Buoc m(lt, nguoi
ta dij.t m(lt do~n thii.n kinh ghep xuyen mi).t chd sll.n. Do~n ghep dllc;!C noi voi m(lt
nhanh thiin kinh ben lanh, dij.t qua duong ngfrm duoi da, dii chd (J t6 chUc duoi
da ben li~t. Dc;li 6 thang sau, khi kha nang diin truyiln ciia do~n ghep dii duc;1c
tai l~p tien hanh gMp CCI. CCI duc;!C Iffy kern d(lng m~ch va tlnh m~ch nuoi duang
va thiin kinh v~n d(lng thuong Ia cCI thon (M.gracilis), cii.ng c6 nguoi Iffy cCI rang
trlloc (M.Serratus). Dij.t cCI co dinh cac dii!m bam thay cho cac CCI cheo go rna, noi
d(lng tinh m~ch voi d(lng - tinh m~ch mij.t, noi thii.n kinh voi nhanh thfrn kinh
xuyen mij.t dij.t truoc My 6 thang. Voi ky thu~t nay, ket qua diilu tri rfft khii
quan. Day cii.ng Ia phiiu thu~t duc;lc nhiilu nglldi quan tam.
s. TRONG 141 cAc BQ PH4N mJ'T ROI
Cii.ng nhu vi~c tr6ng l~i chi thii dUt rdi, nguyen t&c chung Ia, nhling b9 ph~n
hi dUt roi c6 h~ thong m~ch nuoi duang, khong bi d~p nat nhiilu, duc;1c bao quan
tot, thCJi gian va diilu ki~n cho phep c6 thii ghep noi l~i duc;lc. Thuong lJ viing diiu
mat c6, c6 thii noll~i vimh tai dUt rdi (Bermer 1973 thong bao m(lt trudng hc;!p nol
l~i m(lt vanh tai dut roi nhCJ noi m~ch mau nuoi duang) hdn nua, rfft hay gij.p Ia
v~t da diiu hi tr6c do tai n~n lao d(lng. Truoc day, vi~c xu ly tr6c da dfru thuong
dl;la tren ky thu~t ghep da hoij.c ghep da xe doi Iffy tu ndi khac hoij.c bien v~t da
dfiu hi tr6c (da - can - rna) thanh manh da ghep day toan b(l. Nhd ky thu~t vi
phiiu, · nglldi ta nol l~i cac m~ch mau nuoi duang (nhanh chAm, sau tai, thai
duCing nong) va tr6ng l~i v~t da dfiu hfiu nhu nguyen v!)n (tU 1970, Harrii dii
thong bao phiiu thu~t thanh cong m(lt trudng hc;Jp tr6c da dfiu toan b(l).
288

-
Tr6ng l~i phuc h<;Jp M6i - Mill - Mi$ng bj dut rdi: nhd vi$c nili l~i m~ch
nu6i duBng phuc h<;Jp nay du<;JC niJi l~i ph\].C hili du<;JC cac b(\ ph~n CO ci(u true tinh
te (m6i, mui).
-
-
,
4. UNG DlJNG TRONG T~O HINH PHU
Nhung khuyet h&ng t6 chuc do vet thudng, chiln thudng, sau nhung thu
thu~t cil.t bo s~o lon, cil.t bo khili u, di;lc bi$t nhung phi'i.u thu~t cil.t bo tri$t d~
trong ung thu vU.ng ham mi;lt. Truoc day thudng chi ph\].c hili b&ng cac v~t xoay,
tr\]. da ghep ki~u Filatow. Nay nhd ky thu~t vi phi'i.u, cac khuyet h&ng d6 c6 th~
ph\].C hili b/ing ghep cac V~t da, Cd, da rna CO noi m~ch nu6i duBng.
-
Cac khuyet da dil.u, du<;Jc phu bling ghep tv do m~c noi lon, sau d6 ghep
da mong tren m~c nili.
-
Cac khuyet til.ng giua mi;lt sau cil.t bo u xudng ham tren, du<;Jc t~o hinh
(ca hai lOp) bling v~t da- cd lung to, v~t da - can dui truoc ngoai ....
-
Cac v~t da - can (v~t bii, v~t ben bii) du<;Jc sli d\].ng t~o hinh phil toan bi)
vU.ng c&, nhigu tac gia (O'Brien, Morrison) con slt d\].ng v~t mu chan, v~t da -
can truoc dng tay t~o hinh phu vung c& giua va ben.
5. T~O HINH DQN
Nhung khuyet h&ng lOn vung hilc mil.t, nhung teo ll~p nlia mi;lt bilm sinh
hay mil.c phiii thuang doi hOi phai t~o hinh di)n. Truoc day, rilt kh6 khan khi h,ta
ch(:m cac chilt li$u di)n, nay nhd ky thu~t vi phi'i.u, ngudi ta c6 th~ di)n tit nhung
v~t can thai dudng, can- cd thai dudng den cac v~t cd (Cd lung to, cd thon).
6. Dl}'NG HINH
Nhigu bi) pMn ciin du<;Jc dJtng hinh nhu thap mui, cung ham duoi, vanh
tai giiii phap tilt nhilt hi$n nay la ghep tv do t6 chUc bling ky thu~t vi phi'i.u.
C6 th~ k~ den ky thu~t t~o hinh thap miii bling v~t da - cd lung to (Ohmori
1977), den ky thu~t d\fng vanh tai mi)t thi m& bling v~t can thai dudng bqc
khung S\].n ghep ket h<;Jp voi ghep da rdi.
D~ dvng l~i cung ham, ngudi ta c6 th~ ghep phuc h<;Jp da - cd - xudng (v~t
mao eMu voi dc;Jng m~ch nuoi la di)ng m~ch mu ch~u sau, v~t xudng mac voi
cuilng m~ch la di)ng m!,!Ch mac). Uu di~m lon nhilt cua ung d\].llg nay la dJtng
hinh dung voi hinh th~ kh6ng gian, c6 th~ dvng hinh ngay sau khi cil.t bo xudng
ham (cii khi niem m~c mi$ng bi thUng).
7. liNG DlJNG KHAC
Ngoai nhung ung d\].ng thong thuang trong phi'i.u thuat tao hinh ham miit
k~ tren, ngudi ta con thily nhUng ung d\].ng khac kh6ng ke~ phil.n hilp di'i.n c~a
vi phi'i.u thu~t trong t~o hinh vung dil.u mi;lt c& nhu:
289

-
T~o hlnh viing h~ hc;mg b~ng v~t da - Cd lung to_
-
T~o do~n thl,lc quan tren b~ng v~t da cil.ng tay, b~ng ru(lt non.
Di~m qua nhung ling dvng cua vi phii.u thu~t trong cac nganh ngo~i khoa
n6i chung, trong phii.u thu~t t~o hlnh ham mi;it n6i rieng, c6 th~ cho thay ro
rang, vi phii.u thu~t dii. lam thay d6'i hil.n chat lu<;Jng phii.u thu~t t~o hlnh, mo
r(lng cac chi d!nh t~o hinh, t~O nen m(lt CUQC each m~ng trong ngo~i khoa va
trong phii.u thu~t t~o hinh.
Nhung nii.m giln day, nhieu tac gia o cac quoc gia khac nhau dii. ling dvng
ky thu~t vi phii.u trong t~o hinh ghep m~t (d6ng lo~i). Toan b9 khu6n mi;it hoi;ic
phuc h<;Jp Moi - Miii - Cilm lily tu tit thi (ngttoi che't mat nao) du<;Jc ghep cho
b~nh nhiin khuye't, bien d~ng mi;it bhg gMp noi m~ch nuoi, thiln kinh va t6'
chlic phil.n mem b~ng ky thu~t vi phii.u. Thl,lc cha't day la ghep t6' chlic phUc h<;Jp
d6ng lo~i. Phlic h<;Jp t6' chlic ghep du<;Jc .coi nhu m(lt t~ng ghep, ciing nhu nhung
trubng h<;Jp ghep canh tay d6ng lo~i, n6 du<;Jc xtt tri sau ghep nhu ghep t~ng.
290

'
~
?
TAl LI~U THAM KHAO
1. Banzet P, Servant JM (1994). Chirurgie plastiqtie reconstructive et
esthetique, Medicine Science Flammation, Paris
2.
McCarthy
J.G
(1990),
Plastic
surgery,
General
principles.
W.B.Sauders, Philadenphia.
3. Echinard C, Latajet J (1995). Les brulures, Mansson, Paris
4. Mathes SJ, Nahai F (1997). Reconstructive surgery, Principles,
Anatomy and Teachnicjue, Churchill Livingstone, New York.
5. Papel ID, Nachlas NE (1991). Facial plastic and Reconstructive
surgery, Mosby, New York.
6. Revol M, Servant J.M (1993). Manual de chirugie plastique
reconstructive et roparatrice. Edition Pradel, Paris.
7. Taylor lG (1997), Plastic surgery, Lippincott Raven, New York.
'291

NHA XUAT BAN Y HQC
Elia chi: s6 352 - D(>i Can - Ba Elinh - Ha N(>i
Email: xuatbanyhoc@fpt.com.vn
S6 di~n thoC;Ji: 04.37625934- Fax: 04.37625923
BAIGIANG
~
.-
'
.
;t
-
PHAU THUAT TAO HINH THAM MY
•
•
Chiu trach nhi~m xu§t ban
TONG GIAM DOC
CHU HUNG CU'ONG
Chiu trach nhi~m ni)i dung
PH6 TONG BitN T ~p
BSCKI. NGUYi:N Tli:N DUNG
Bien t~p:
SiFa ban in:
Trinh bay bia:
Kt vi tfnh:
BS. Nguy~n Ti~n Dung
Nguy~n Ti~n Dung
Nguy~tThu
Bui Hu~ Chi
In 600 cu6n, kh6 19 x 27 em t~i C6ng ty TNHH m¢1 thanh vien Nha xu§t b{m Y hQc.
£>ia chl: S6 352 £>¢i C§n - Ba £>inh - Ha N¢i.
s6 xac nh~n dang ky xu§t ban: 572- 2017/CXBIPH/2- 19/YH.
QuylH dinh xu§t ban s6: 62/Q£> - XBYH ngay 03 thang 03 nam 2017.
In xong va n¢p ILPu chi~u quy I nam 2017.
Ma s6 sach chul!n qu6c tll - ISBN: 978-604-66-2530-8.
-
.7 J
I .
'
'
·~ ' ..
·' i