Da Liễu Thẩm Mỹ – Bản Đầy Đủ

Da lieu tham my
Hydroquinone
Hydroquinone (HQ) Ia ch~t lam sang da
chufm, lrC che tyrosinase b~ng each lrC che
sv chuy~n rir DOPA thanh melanin. HQ con
him thoai h6a melanosome va pha buy h~c
t6 bao. Tuy nhien, cac san ph~m HQ thu6ng
khong b~n vfrng va nhanh chong bi oxy
h6a, chuy~n thanh mau nfm. Nfmg d9 2-4%
thuemg duqc Slr dvng d~ di~u tri cac V~n d~
lien quan den s~c t6.
Cong thuc ket hqp giup lam tang hi~u
qua va giam tac d\lllg ph\1 cua HQ. Cong thuc
Kligman (hydroquinone 5%, tretinoin 0,1%
va dexamethasone 0,1 %) nam 1975 da duqc
chtrng minh c6 hi~u qua trong di~u tri ram rna,
d6i m6i va tang s~c t6 sau viem. Cong thuc
Kligman cai tien (hydroquinone 4%, tretinoin
0,05% va fluocinolone acetonide 0,01 %) duqc
chtrng minh c6 hi~u qua va an toan.
Nhfrng tac dvng ph\1 ng~n h::tn thu6ng
gi;ip cua HQ bao g6m: kich ung da, viem da
tiep xuc va giam s~c t6 sau viem. Tang s~c t6
hinh m::tng lu6i Ia bien chtrng dai h::tn thu6ng
gi;ip nh~t, thu6ng a nguai chau Phi khi Slr
dvng HQ n6ng d9 cao (~ 4%) hay su dvng
HQ d6ng thai tiep xuc lau dai v6i anh n~ng
mi;it trai, mi;ic du n6ng d9 th~p cung c6 th~ bi.
Tinh sinh ung thu cua HQ da duqc bao cao 6'
d()ng v~t, mi;ic du chua duqc chung minh Ia
c6 tang nguy ca 6' nguai. Chinh vi nhfrng ly
do nay, HQ da bi rut khoi thi tru6ng chau Au
va a Nh~t. T::ti My, HQ duqc su dl,lng phai
c6 chi dinh cua bac sT.
Mequinol
Mequinol, Ia m9t d~n xu~t cua HQ duqc
ch~p thu~n 6' My va chau Au, ho::tt d9ng
nhu m9t ch~t uc che c::tnh tranh v6i sv hinh
thanh melanin rna khong gay d9c cho h~c t6
bao. M9t nghien Clru lam sang Ian da chtrng
minh hi~u qua cua mequinol 2% va tretinoin
0,01% d::tng kern hi~u qua tren cac thuang
t6n d6i m6i do n~ng v6i r~t it tac dvng ph\1.
Nhfrng hie nhan khong phai hydroquinone
Nhfrng tac nhan nay cho th~y d9 an toan
cao han, c6 th~ su dvng don tri li~u , thay the
hay ph6i hqp v6i cac phuang phap va thu
thu~t khac, bao g6m c6:
Thu6c thoa: retinoid, azelaic acid,
kojic acid,
d~u nanh, arbutin/de-
oxyarbutin, chiet xu~t rir cam thao,
ascorbic acid, niacinamide, N-acetyl
glucosamine.
Thu6c u6ng: nhfrng b~ng chtrng cho
hi~u qua cua cac lo::ti thu6c u6ng v~n
con nhi~u h::tn che, trong d6 c6 tranx-
enamic acid, d~n xu~t rir Polypodi-
um leucotomos, nhfrng lo::ti thgc v~t
khac ...
Di~u trj b~ng ky thu~t cao
Cac kY thu~t khac trong di~u tri, bao
g6m ca tai t::to da b~ng h6a ch~t, mai mon,
laser va IPL duqc can nh~c h6 trq them cho
di~u tri t:;ti ch6.
Nhfrng kY thu~t nay nen duqc ap dvng
m9t each th~n trQng vi c6 th~ lam ni;ing them
tinh tr::tng tang s~c t6 sau viem, di;ic bi~t 6'
nhfrng nguai da s~m mau.
Tai t::to da b~ng h6a ch~t: h6 trq sv
h~p thu cac thu6c thoa lam sang, tang
S\f v~n chuy~n ra thuqng bi va giam
melanin 6' thuQng bi. Nhfrng lo::ti h6a
ch~t c6 tac dvng 19t nong bao g6m:
glycolic acid, salicylic acid, cong
thuc Jessner, TCA 20% va tretinoin.
L9t nong lo::ti bo 16p sling, trong khi
19t trung binh va sau anh hu6'ng den
bi nhu va bi lu6i, d~ gay ra kich ung
da, h~u qua Ia d~n den tang s~c t6 sau
viem. Chinh vi v~y, 19t nong duqc ua
chu()ng han trong di~u tri tang s~c t6
sau viem.
Laser va anh sang: bao g6m nhung
lo::ti laser chQn lQc len
s~c t6

(Q-switched ruby, QS alexandrite va
QS Nd: YAG), IPL va ly giai quang
nhi~t vi di~m. QS ruby va QS alexan-
drite da duqc bao cao lam n~ng them
thuong t6n va kh6ng khuy~n cao 6
ngucri da S~lll1 mau.
Tranh n~ng
Anh sang nhin thfty cling c6 th~ gay tang
s~c t6, nhftt la 6 nhfrng nguC:ri da s~m mau.
Kern ch6ng n~ng ph6 r(>ng nen duqc su dvng
thuong xuyen 6 nhung vling tang s~c t6 sau
viem phai bay ra anh n~ng.
PHONGNGUA
D6i v6i tang s~c t6 sau v1em do thu
thu~t diSu tr!, c6 th~ phong ngua bing each
luon danh gia cAn th~n tru·ac, trong va sau
khi lam thu thu~t.
D6i v6i tang s~c t6 sau vi em c6 lien quan
v6i cac tinh tn;mg viem da, c6 th~ ki~m soat
bing each diSu tr! thich hqp nguyen nhan
ben du6i cung luc v6i diSu tr! PIH. D6i v6i
PIH c6 lien quan d~n mvn trung ca, retinoid
thoa la h,ra chQn t6t nhftt do c6 ca ho:;tt tinh
khang viem va tieu sung.
Laser xam lftn c6 nguy ca cao gay
tang s~c t6 sau viem han laser kh6ng xam
lftn. Cac thong s6 diSu tr! cling anh hm)·ng
d~n k~t qua cua tang s~c t6 sau viem. Lam
l:;tnh bS m~t giup giam t6n thuang tren lap
thuqng bi.
Su d1,1ng corticosteroid thoa t:;ti ch6 giup
lam giam ty I~ tang s~c t6 sau viem sau khi
tai t:;to bS m~t bing laser vi xam lftn. Kern
ch6ng n~ng cung v6i chftt ch6ng oxy h6a
duqc su dvng ngay ru ngay dftu sau khi lam
laser vi di ~m tai t:;to bS m~t giup giam tY 1~
tang s~c t6 sau viem m(>t tufrn sau diSu tri.
Tang sac to sau viem
KETLU~
Tinh tr:;tng tang s~c t6 sau viem v~n con
nhiSu diSu chua duqc sang to. Hon nfra, c6
rftt it du· li~u cho vi~c diSu tr! PIH, hftu h~t
dSu tU cac nghien cuu diSu trj ram rna. Vi
th~, nhfrng nghien ClrU sau hon va chuAn hon
v€ danh gia muc d(> n~ng cua tinh tr:;tng tang
s~c t6 sau viem, cling nhu nhung phuong
phap diSu tri, thai gian theo doi va CCY m~u
16n hon Ia rftt cftn thi~t.
T AI LI:e,U THAM KHAO
I.
Bridget P. Kaufman, Taulun Aman, Andrew F. Alex-
is. Postinflanunatory Hyperpigmentation: Epidemi-
ology, Clinical Presentation, Pathogenesis and Treat-
ment. Am J Clin Dermatol. 2018 Aug; 19(4):489-503
2.
Suteeraporn Chaowattanapanit, Narumol Silpa-archa,
lndern1eet Kohli, Henry W. Lim, and Iltefat Hamzavi.
Postinflanunatory hyperpigrnentation: A comprehen-
sive overview: Treatment options and prevention. J
Am A cad Dermatol. 20 17 Oct;77(4):607-62l.
3.
Sofen B, Prado G, Emer J. Melasma and Post In-
flammatory Hyperpigmentation: Management Up-
date and Expert Opinion. Skin Therapy Lett. 2016
Jan;21(1):1-7.
4.
Narumol Silpa-archa, Indermeet Kohli, Suteer-
aporn Chaowattanapanit, Henry W. Lim, and Iltefat
Hamzavi. Postinflammatory hyperpigmentation: A
comprehensive overview: Epidemiology, patho-
genesis, clinical presentation, and noninvasive as-
sessment technique. JAm Acad Dermatol. 2017
Oct;77( 4):591-605.
5.
Erica C. Davis, Valerie D. Callender. Postinflanm1ato-
ry Hyperpigmentation: A Review of the Epidemiolo-
gy, Clinical Features, and Treatment Options in Skin
of Color. J Clin Aesthetic Dermatol. 20 I 0;3(7):20-31.

?
I'W
A
A
:..
GIAM MO KHONG XAM LAN
TOM TAT
Giam ma khong xam ltm Ia /Tnh vvc phat tritm nhanh nhat trong tham my n(Ji khoa. No
doi hoi phai s& dvng cong ngh~ de toi U'u hoa ditw trj m(Jt each an toan va hi~u qua. Hi~n
t?i co 4 phU'ang phap hang dflu trong ditw trj giam ma khong xam fan bao g6m: li~u phap
dong huy ma (cryolipolysis), song tfln so vo tuyen (RF: Radiofrequency), song sieu am t;Jlp
trung CU'&ng d(J cao (HIFU: High Intensity Focus Ultrasound) va li~u phap laser nang ILFc;rng
thap (LLLT: Low Level Laser Therapy). Moi phU'ang phap deu co cac cache rieng bi~t de
kich thich qua trinh chet tv nhien cua te bao ma ho~c lam ho?i t& mo ma. Ngoai ra, con
m(Jt so phU'ang phap khong xam Jan cung dU'Q'C siP dvng trong dieu trj giam ma bao g6m
Ji~u phap rung d(Jng toan than (WBV: Whole Body Vibration) va li~u phap soc xung kich
ngoc;Ji bao (ESWT.· Extracorporeal Shockwave Therapy).
GIOITHI~U
Trong nhfrng nam g~n day, nhu c~u giam rna d~ thon gQn CO' th~ ngay cang tang. Cac
phuang phap giam rna xam lftn thuemg c6 nhfrng m~t h£;tn ch~ va rui ro khong mong mu6n nhu
dau, phu nS, thai gian nghi duang dai, s~o , tv mau ho~c nhi~m trung. Ben C(;lnh d6, cac bi~n
ChUng lau dai va CO kba nang gay tlr vong cua giam rna xam lftn bao gf>m huy~t khf>i tlnh ffi(;lCh
sau va t~c m(;lch ph6i, ngoai cac bi~n ch{rng lien quan d~n gay me. Tu d6, cac phuang phap
giam rna khong xam lftn ngay cang duqc quan tam va da tro thanh m9t trong nhfrng thu thu~t
ph6 bi~n nhfrt va phat tri~n nhanh chong trong llnh vvc th~m my. Cac phuang phap duqc ling
dvng nhiSu nhftt va cho hi~u qua giam rna ro r~t bao g6m: cryolipolysis, RF, HIFU va LLLT.
Ngoai ra, li~u phap WBV va ESWT cling duqc {rng dvng d~ diSu tri giam rna. Vu di~m cua
cac phuang phap nay la kbong C~n nghi duang, it dau, it nguy CO' S~O va giam thi~U nguy CO'
tv mau va nhi~m trung. Cac phuang phap giam rna khong xam lftn se kich ho(;lt S\1' ch~t theo
chu trinh cua cac t~ bao rna va/ho~c ho(;li rut~ bao rna.
TU vAN v A DANH GIA TRUOC DIEU TRJ
Tu vfrn tru6c diSu tri la m9t buac quan trQng cua k~ ho(;lch diSu tri. Tu vfrn nen b~t d~u
b~ng Vi~c khai thac d(}ng 1\l'C giam rna CUa b~nh nhan, m6i quan tam Va ky VQng d~ danh gia
S\1' hi~n di~n cua r6i lo(;ln tam th~n tiSm ~n, ch~ng h(;ln nhu r6i lo(;ln nh~n d£;tng ca th~ . N~u c6
dn gi6i thi~u b~nh nhan d~n m9t bac si tam ly/bac si tam th~n d~ diSu tri. M9t s6 dftu hi~u cho
thfty S\1' hi~n di~n cua ffiQt r6i lo(;ln tam th~n bao gf>m b~n tam/am anh dfr d(}i vai ngo(;li hinh va

m{)t ti~n su da tnii qua nhi~u thu thu~t thfnn
my. C~n tninh th\fc hi~n thu thu~t cho cac
b~nh nhan nay vi k~t qua se khong bao gia
th6a man dugc b~nh nhan.
Khi thl,fc hi~n danh gia b~nh nhan, dn
danh gia cho d9 day cua 16p ma. B6i v6i
vting bvng, b~nh nhan c~n dugc ki~m tra va
lo~i tru kha nang thoat vi, d~c bi~t la 6· nam
gi6i,. f)i~u nay c6 th~ dugc xac djnh b~ng
each yeu c~u b~nh nhan cui xu6ng va co cu
bvng.
Ngoai ra, dn xac djnh them cac y~u t6
sau day:
v' Can n~ng chinh xac (trong vong 3
than g)
v' Ti~n su can n~ng va chi~u cao (chi s6
th~p nh~t va cao nh~t)
v' Ch~ d{) an u6ng
v' Ch~ d9 t~p th~ dvc
v' Th6i quen hut thu6c la/rugu bia
v' Ti~n su mang thai, dung thu6c n{)i
ti~t, thu6c tranh thai
v' Ti~n su ban than va gia dinh v~ b~nh
tim m~ch, n{)i ti~t
v' Thu6c dang dung
cAc PHUONG PHAP GIAM MO
KHONG xAM LAN
Li~u phap dong huy mfr (cryolipolysis)
Nam 2010, cryolipolysis da dugc FDA
cong nh~n d~ di~u tri giam m5 vling bt;mg va
hong. Nam 2014, FDA cong nh~n cryolip-
olysis di~u tri giam m5 vung dui.
Cu ch~ giam m5 cua li~u phap nay dva
tren sv tang nh~y cam v6i l~nh cua t~ bao
mo· cao hun so v6i t~ bao khac. Cac nghien
c1ru da chu·ng minh dng nhi~t d9 <1 oc,
t~ bao mo· se bi hu h~i va c6 th~ kha nang
s6ng s6t giam. Nhi~t d9 l~nh kich ho~t cac
t~ bao m5 ch~t theo chu trinh va sau d6 dugc
Giam m& kh6ng xam lan
tieu huy b6i cac d~i tht;rc bao. Ngay sau khi
di~u tri cac t~ bao m5 chua bi tieu huy li~n.
M9t qua trinh viem dugc kich thich b6i qua
trinh ch~t theo chu trinh cua t~ bao mo· xay
ra trong vong 3 ngay sau khi di~u tri va d~t
dinh vao kho ~mg 14 ngay sau d6. Khi d6, cac
t~ bao mo· bi bao quanh b6i cac mo bao, b~ch
c~u da nhan trung tinh, lympho bao vat~ bao
dun nhan khac. Tu· ngay thu 14 d~n 30 sau
khi di~u tri, cac d~i thl,l'C bao va cac t~ bao
khac bao quanh va tieu h6a cac t~ bao m5
nhu m{)t dap ung viem cua cu th~ d6i v6i t6n
thuung. B6n tu~n sau khi di~u tri, tinh tr~ng
viem giam d~n va luqng t~ bao m5 se giam.
Sau 2-3 thang di~u tri, vach ngan sgi day len
r6 r~t va qua trinh vi em ti~p 1l,lc gifnn. v ao
thai di~m nay, kh6i lugng m5 giam r6 rang
va dugc thay th~ b6·i cac vach ngan sgi.
Thi~t bi cryolipolysis c6 m{)t dvng c1,1
hinh c6c dugc d~t len da, l1,1·c hut chan khong
se hut vting da vao gifra hai t~m lam l~nh
trong 30-60 phut va c~n xoa b6p trong 2 phut
sau khi di~u tri d~ cai thi~n k~t qua Him sang.
Sau d6, b~nh nhan dugc xu~t vi~n v~ nha va
duQ·c ti~p 1l,lc sinh ho~t binh thuang ngay sau
khi di~u trj. s6 lugt hut phl,l thu{)c vao vting
di~u trj. Vung hong chi c~n m{)t l~n di~u tri,
trong khi d6 vling lung, dui trong va ngoai
thuang dn hon hai l~n di~u tri. Cac dgt di~u
tri l~p di l~p l~i nen each nhau 8 tu~n ( tho·i
gian d~ qua trinh viem hoan t~t).
Cryolipolysis an toan cho t~t ca cac lo~i
da, khong c6 thay d6i s~c t6 da sau di~u tri.
Khong nen thvc hi~n 6 nhli'ng b~nh nhan
nh~y cam v6i l~nh (vi dl,l, b~nh huy~t s~c
t6, may day do l~nh) ho~c 6 nhung nguai bi
gian tinh m~ch n~ng ho~c viem da di ling.
Cac tai bi~n thuang g~p cua cryolipoly-
sis bao g6m ban d6, phu n~, ngua va b~m
tim. T~t ca tri~u chu·ng nay se 11,1· giam trong
vai tu~n sau di~u tri. V 6i vi~c lo~i b6 cac
t~ bao m5, m6i quan tam nhi~u nh~t Ia v~

Da lieu tham my
S\I gia tang nflng dQ lipid trong mau va men
gan. Tuy nhien, cac gia tr! nay da duqc bao
cao la v~n a trong gi6"i h~n binh thuemg
trong va sau khi ly giai rna. Luu y, b~nh
nhfm nen dU'Q'C thong bao v€ nguy CO' tang
san mo mo· ngh!ch ly, tac dl)ng ph\1 hi~m g?p
cua phuong phap cryolipolysis. Kh6i luqng
ch~t beo phat tri~n t~i noi di€u tr! 2 d~n 3
thang sau khi di€u tr!, v6"i tY I~ mic u6"c tinh
Ia 1/20.000. Ty I~ tang san mo mo· ngh!ch ly
th~p , vi m9t tlwc t~ da c6 bao cao ty I~ nay
la 0,47% trong 422 l~n di€u tr! b~ng cryoli-
polysis.
Song Radiofrequency (RF)
S6ng RF khac v6"i cryolipolysis a ch6 RF
d1,ra vao vi~c Sl)' khac bi~t v€ ham JUQTig nuQ-c
va tra khang gifra cac mo: da c6 tra khang
th~p , trong khi mo mo· c6 treY khang cao. T~n
s6 vo tuy~n gay ra t6n thuong nhi~t d6i v6"i
cac JQ-p 1110 ITII,IC tieu, thay VI t6n thuong do
l~nh nhu cryolipolysis. Thong qua vi~c t~p
trung nang luqng nhi~t ttr 43°C d~n 45°C
trong vai phut vao cac mo c6 tr6· khang cao,
gay ra Sl)' ch~t theo chu trinh cua cac t~ bao
trong mo mo· du6·i da rna it gay t6n thuong
16-p thu9ng bi. RF da duqc chtmg minh la gay
bi~n tinh Cclc SQ'i fibril d~n d~n tai t~O va tan
sinh collagen va lam san chic da.
RF 6· d~ng don cvc, luang eve ho?c da
eve. Cac thi~t b! luang c~,~·c thuong c~n di€u
tri nhi€u l~n , trong khi cac thi~t bj don ClJC
thi di€u tri s6 I~n it hon.
Cac tac d1,1ng ph1,1 ph6 bi~n nh~t la ban
do va phu t~i noi di€u tri keo dai du6"i 24 gia
sau di€u tri.
M?c du RF c6 tac d1,1ng c6 lqi trong
vi~c giam chu vi a b\lng va dui nhung S\]' gia
tiing trQng Juqng CO' th~ CO th~ xay ra trong
qua trinh di€u trj. Khi ffiQt vting ma C\]C bQ
nhu dui duqc di€u trj nhung cac t~ bao rna
a nhfrng vUng khac cua CO' th~ khong b! anh
huong, cclC t~ bao COn J~i CO th~ ti~p t\JC phat
~
100
) +
tri~n do tang din lien t\]C (vi d1,1: do an qua
nhi€u), d~n d~n tang trQng luqng toan b9 co
th~. Do d6, b~nh nhan phai hi~u r~ng tang
din khong phai Ia d~u hi~u cua th~t b~i cua
di€u trj RF hay b~t ky phuong phap tieu huy
ch~t beo nao.
Tuy nhien, khong c6 phac d6 di@u trj
chufm v€ thai gian v6"i RF va tho·i gian I?p
l~i dao d9ng tu 1-24 tu~n. Tuy nhi~t d9 cao
trong thai gian ngin c6 th~ gay ch~t t~ bao
rna nhung khi thvc hi~n RF v6"i thai gian
dai han, vi d1,1 8-1 0 phut, v6"i nhi~t d9 th~p
han cling se lam t6n thuong t~ bao rna. T~n
s6 cua thi~t b! RF n~m trong khoang tu
3-24 GHz.
Song sieu am t~p trung cu(HIFU)
HIFU g~n day da duqc bi~t d~n nhu
m9t phuong th(rc di€u tr! m6"i d~ giam rna
va d?c bi~t Ia lam san chic va tre h6a da.
Co ch~ tac d9ng cua HIFU tuong W nhu
RF a ch6 la dva vao nhi~t d~ lam ch~t t~
bao rna theo chu trinh. Tuy nhien, HIFU Slr
d\lng nang luqng s6ng am chu khong phai
nang luqng di~n.
C6 nhi€u lo~i thi~t bi HIFU tren thi
truong ch~ng h~n nhu LipoSonix duqc ch~p
thu~n bai FDA nhung cling c6 cac thi~t bj
khac chua duqc FDA ch~p thu~n nhu: Pro-
slimelt, Medcontour, Ultracontour, No-
vashape, Accent Ultra va Vaser.
Cac thi~t bi HIFU c6 th~ cung c~p nang
luQng d~n 16-p h<:~ bi, mo lien k~t du6"i da va
Cclc [6-p XO' CO' rna khong lam t6n thuong 16-p
thuqng bi. Nang luqng t~p trung d~n m9t
tieu di~m nh6 trong cac mo du6"i da t<:~o ra
nhi~t d9 cao (>65°C) trong vong 1-3 giay,
gay ra sv dong t\1 protein cua t~ bao. Ngoai
cac hi~u ung nhi~t cua n6, HIFU con gay ra
ffiQt hi~u u·ng CO' hQC pha Va mang t~ bao
ngay l~p rue, g6p ph~n vao qua trinh ho?i tU'
t~ bao.

N go~ti ra, HIFU con lam ding da thong
qua SlJ co qun va tang sinh collagen. HIFU
da duqc FDA ch~p thu~n d~ nfmg cung may
va da duqc su dl,mg mot each an toan va hi~u
qua d~ di~u tr! chun nhao da mi;it va c6 a
b~t ky tuyp da nao cling nhu giam rna vling
bvng va dui.
Ky thu~t nay phu hqp nh~t cho b~nh
nhfm co vling mo bi long leo ill nh(( d~n
trung binh. Nguai co BMI du6i 30 kg/m2
va mu6n giam mo· muc do nh((. B~nh nhfm
ly tu&ng la nguo·i tre. B~nh nhan l6n tu6i v6i
mo long leo nhi~u khong phai la d6i tuqng
di~u tri cua HIFU.
Tac d1,mg ph\1 b~t lqi cua HIFU la can
dau thoang qua a h~u h~t cac b~nh nhan va
thinh thoang ban do, nong rat, ph6ng rop nh((
t~i nai di~u tri. Khong co b~ng chung nao
cho th~y HIFU co thS gay ra r6i lo~n lipid
mau hoi;ic chuc nang gan.
Li~u phap laser nang )U'(,mg thfip (LLLT)
LLLT la mot phuang phap khong xam
l~n khac d~ giam mo ma va FDA cong
nh~n vao nam 2010. Do la mot thi~t bi co
4-5 d~u laser diode ho~t dong a bu6c song
635nmTho·i gian mot l~n di~u tri keo dai
d~n 30 phut, m6i tu~n 3 l~n va c~n 6-8 l~n
d~ co k~t qua t6i uu. Di~u tri b~ng laser 6'
muc do th~p la mot phuang thuc doc dao
khong dva tren t6n thuang mo nhi~t rna la
t~o ra cac 16 sieu nho t~m thai tren mang t~
bao rna va ill do lam rna bj ro ri va thoat vao
mo ke va di vao h~ b~ch huy~t va bai ti~t ra
khoi ca th~. Vi LLLT khong gay ho~i tu va
lam ch~t t~ bao mo· theo chu trinh nen S\1' tai
l~p mo mo· nhanh han so v6i cac phuang
phap di~u tri khac. Do do, tuy thuoc vao
nguy~n vQng cua b~nh nhan, LLLT phu hqp
v6i nguai mu6n giam rna t~m tho·i. Cic
bi~n chung cua LLLT thuang it va nh(( han
Giam ma kh6ng xam J§n
so v6i t~t ca phuang phap giam mo· khac.
Mot s6 tac dvng phv g6m sung hoi;ic ban
do o· vung di~u tri, dau hoi;ic ngtra, t~t ca
d~u t~m thai va tv h~t theo trong thai gian
ng~n. Ngoai ra, mi;ic du cac lipid duqc giai
ph6ng duqc di~u tri thong qua h~ th6ng
b~ch huy~t, LLLT da duqc chung minh la
khong lam tang n6ng do lipid mau.
Ngoai ra, cac nha san xu~t khuy~n cao
c~n su dvng mot s6 ch~t b6 sung nhu vitamin
B5 va L-camitine, Ginkgo biloba hoi;ic tra
xanh d~ cting c6 tu~n hoan va h~ b~ch buy~t.
Hi~n nay, mot thi~t b! laser m6i da
duqc FDA ch~p thu~n d~ giam rna khong
xam l~n vling bvng, hong, lung, dui la laser
diode 1 060nm su dvng nang luqng nhi~t
d~ pha huy mo rna. S\1· cai thi~n ban d~u
co th~ duqc nhin th~y nhanh chong sau 6
tu~n di~u tri va k~t qua t6i uu thuo·ng xay ra
trong it nh~t la 12 tu~n. Thi~t hi co mot h~
th6ng lam mat ti~p XUC giup h~n ch~ S\1' kho
chiu v~ nhi~t va ngan ngua t6n thuang tren
b~ mi;it da trong qua trinh di~u tri.
Li~u phap sAc xung kich
ngo~i bao
(ESWT)
ESWT la mot phuong phap d~ di~u
tri soi th~n ill nam 1980. Ngay nay, thi~t
bi nay dang duqc su· dvng d~ di~u tri giam
rna va da s~n YO cam. Mi;ic du CO' ch~ tac
dong cua ESWT v~n chua r6 rang nhung da
co nhfrng b~ng chung cho th~y no dva tren
vi~c chuy~n d6i nang luqng di~n sang nang
luqng CO' hQC. Do m~nh va hi~u qua di~u tri
cua ESWT chiu anh huang bai nang luqng
song xung kich, t~n s6 cua song, s6 luqng va
thai gian xung. ESWT Ia mot phuang phap
hi~u qua di~u tri da s~n vo cam thong qua ca
ch~ tai t~o collagen. C~n co them nghien cuu
d~ XaC dinh CO' ch~ va danh gia hi~u qua th~t
S\1' cua ESWT.
101 ~
~ f

Da lieu tham my
Li~u phap rung dQng toim than (WBV)
Li~u phap rung khai d(>ng nhanh va IZ!p
di lZ!p l~i gay ra S\f v~n d(>ng cu b~p va tang
tY 1~ trao d6i ch~t. Di~u nay duqc th\fC hi~n
bing each dung len m(>t may rung hoZic m(>t
s6 cac thiet bi khac nhu dai giam beo rung
hoZic thiet bi rung c~m tay. Rung t~n s6 th~p
(5 - 45 Hz) lam tang ho~t d(>ng CO' b~p vatU
d6lam tang nang luqng chuy~n h6a vatU d6
giup giam trQng luqng cu th~.
C6 nhi~u bao cao cho th~y WBV la m(>t
phuung phap hi~u qua d~ giam thai gian t~p
luy~n va lam tang nang luqng chuy~n h6a
cua CO' b~p va giam rna CO' th~. Cu che duqc
dua ra ring lam tang oxy h6a ch~t beo ca
trong va sau khi t~p th~ dvc va d6ng thai giai
ph6ng catecholamine c6 th~ gay giam can.
G~n day, da c6 m(>t s6 bao cao cho th~y c6
tang dong mau den CO', di~u nay CO lien quan
den CO' che rung va do cac COTI CO th~t cua CO'
b~p phan X~ trang qua trinh rung. Dong mau
den cu tang se lam tang tY 1~ trao d6i ch~t.
Cac ket qua nghien cilu v~ WBV con
chua r6 rang d~ dua ra ket lu~n chinh xac
v~ tac dvng cua n6 d6i v6"i m6 rna. MZ!c
du WBV da tr6' nen ph6 bien d~ giam can
nhung n6 kh6ng c6 kha nang thay the bai t~p
aerobic v~ tieu hao nang luqng.
KETHQPCACPHUONGPHAP
D~ tang hi~u qua, da c6 nhi~u nghien
Clru cho th~y hi~u qua giam rna tang dang
k~ khi ket hqp cryolipolysis va ESWT, RF
va hut rna 0
0
0 Trang m(>t nghien ClrU giam chu
vi vong bl,mg bing each su dvng ket hqp
cryolipolysis v6"i ESWT. Trang m(>t nghien
Clru khac, hi~u qua giam rna vling m6ng da
d~t duqc bing each su dvng ket hqp LLLT
635nm v6"i WBV. Ngoai ra, trong m(>t nghien
cuu su dl)ng HIFU ket hqp v6"i song RF, tY
l~i hai long cua b~nh nhan cao (72%).
cAc PHUONG PHAP DANH GIA HI~U
QUA
Thang do Nurnberger va Muller duqc
su dvng ph6 bien nh~t. Theo theo thang do
nay, ba mile d(> danh gia bao g6m:
I-
nhin th~y thay d6i v6"i k~p da hoZic co
CO'
II- c6 th~ nhin th~y thay d6i rna kh6ng
c~n thao tac; va
111-thay d6i c6 th~ nhin th~y la cac n6t
'
san.
N goai ra, con c6 m(>t each ph an lo~i
danh gia khac bao g6m b6n muc d(>: (i) giam
r6 rang; (ii) giam nhin th~y duqc; (iii) thay
d6i b~ mZ!t va (iv) da long leo.
M(>t s6 phuung phap th\fC ted~ do luang
ket qua nhu sieu am, MRI, chvp anh, m6 hQc,
bang cau hoi ca nhan (vi dv: cai thi~n nhi~u,
cai thi~n d6i chut, kh6ng thay d6i, x~u di it,
x~u di nhi~u).
Do kich thucrc b~ng d\}ng C\1
Do chu vi vling di~u tri la phuung phap
danh gia ph6 bien nh~t. Dvng C\1 thuang la
thu6"c day, thu6"c k~p. Tuy nhien, cac gia
tri c6 th~ bi sai l~ch bai cac yeu t6 nhu vi
tri b~nh nhan, S\f tich nu6"c cu th~, chi~u
cao, do sai c(>t m6c giai ph~u, qu~n ao r(>ng,
nhu d(>ng ru(>t, can nZ!ng thay d6i, h6 h~p, ...
Ki~m soat din nZ!ng, do khu tru vao nhfrng
vling di~u tri nhu canh tay tren, cac l~n do
t~i cling thai gian trong ngay c6 th~ giup
giam sai s6 do.
Ch\).p anh
SH~u am
Sieu am la m(>t phuung phap do tinh
vi hun thu6"c day. N 6 c6 th~ danh gia duqc
nhi~u vung va c6 th~ th~y duqc 16-p mo· qua
hinh anh sieu am. Cac m6c do tren sieu am
r~t quan trQng d~ danh gia kha nang tai l~p
rna, v6n da chu quan va kh6 l~p l~i trung

hgp qua cac l~n sieu am. Sieu am cling ph\1
thu<)c nhi~u vao nguai dung va ap lvc tlr d~u
do CO th~ nen J6p rna Jam cho phat hi~n Sl,f
tai l~p rna kb6 khan. Di~u quan trQng, kbong
fO Ja Sl,f thay d6i dQ day lap IDO bao nhieu
la dn thi~t d~ gay ra thay d6i t6i thi~u c6
th~ phat hi~n tren sieu am. Nguong cua phat
hi~n c6 th~ khac nhau cho rung b~nh nhan va
c6 th ~ cai tien v6i nhfrng tien b<) cong ngh~.
MRI
MRI Ia phuang phap danh gia kbach
quan nhung chi phi cao. Hinh anh dugc tai
hi~n trong khong gian 2 ho~c 3 chi~u giup
danh gia chinh xac kich thu6c mo mo.
CHE D<) CHAM SOC SAU DIEU TRJ
B~nh nhan dugc yeu c~u tuan thu che d<)
an u6ng h~n che ch~t ngQt va ch~t beo. C~n
c6 m<)t th6i quen t~p th~ dl,lc C\1 th~ , u6ng
nu6c nhi~u.
KETLU~N
Cac phuong phap giam rna khong xam
l~n bao g6m cryolipolysis, s6ng RF, HIFU
Giam m6' khong xam lan
va LLLT da chling minh hi~u qua trong vi~c
lo~i b6 te bao rna va di~u tri da s~n v6 cam.
Trung binh, chu vi giam it nh~t 2 em sau khi
di~u tr!. C6 th~ ket hqp cac phuang phap
nh~m lam tang hi~u qua di~u tr!. Ben c~nh
d6 c~n di~u chinh ch~ d<) dinh duang phu
hgp va t~p th~ dl,lC d~ duy tri hi~U qua.
TAI LI~u THAM KHAo
1.
J. Kennedy, S. Verne, et.al. Non-invasive subcutane-
ous fat reduction: a review. JEADV. 20 15.
2.
Alexandra K. Rzepecki, BA; Aaron S. Farberg, et.al.
Update on Noninvasive Body Contouring Techniques.
Cosmetic dermatology. 20 18; 101(4):285-289.
3.
Heman Pinto. Local fat treatments: classification
proposal. ADIPOCYTE. 20 16;5( I ),22-26.
4.
Sogyong L. Auh, Sanjana Iyengar, et.al. Quantifica-
tion of Noninvasive Fat Reduction: A Systematic Re-
view. Lasers in Surgery and Medicine. 2017.
5.
Zeena AI Dujaili, Cheryl Karcher, et.al. Fat reduction:
Pathophysiology and treatment strategies. American
AcademyojDermatology. 20 18: 183- 196.
6.
Zeena AI Dujaili, Cheryl Karcher, et.al. Fat reduction:
Complications and management. American Academy
of Dermatology. 2018: 197-206.
7.
Zahra Al izadeh, Farzin Halabchi, et.al. Review of the
Mechanisms and Effects of Noninvasive Body Con-
touring Devices on Cellulite and Subcutaneous Fat.
lnt J Endocrinol Metab. 20 16; 14(4):e36727.
103 v
+
f

...
"
...
LASER DIEU TRI vET BAM
•
A
~
'
X
SAU TIEM CHAT LAM DAY
TOM TAT
Vet bam Ia tai bien thU'&ng gijp do cac thu thu~t tham my n6i chung, nhcflt Ia sau tiem
chcflt lam day. Thong thU'&ng, can thai gian khoang vai tuan dfJ cac vet bam mcflt di. fJoi v&i
cac trU'&ng h(Jp b~nh nhan co tai bien bam mau sau khi tiem chcflt lam day, chung toi s&
dt,mg laser POL hoijc Nd:YAG xung dai dfJ CfifJu tri va ghi nh~n ket qua refit tot. Vet bam cai
thi~n nhanh chong, gan nhU' bien mcflt hoan toan chi sau m{)t ngay difJu tri.
GIOlTHI~U
Tiem chftt lam d~y giup lam d~y cac vling th~ tich bi mftt di do qua trinh lao h6a, ho~c
giup t~o hinh cho khuon m~t tr6· nen hoan hao han. Hi~n nay, s6 nguai c6 nhu c~u dugc diSu
tri tiem chfit lam d~y ngay cang nhiSu, thu thu ~t tiem chfit lam d~y ngay cang tra nen ph6 bi€n.
Do d6, cac tai bi€n do tiem chftt lam d~y cilng ngay cang tiing nhiSu han, d~c bi~t la khi thu
thu~t nay dugc th\l'C hi~n t~i cac ca sa y t€ khong hgp phap, nguai th\l'C hi~n khong phai la
bac si da dugc dao t~o bai ban, khong n~m vfrng cac cftu true giai phftu vling m~t, d~c bi~t la
h~ th6ng m~ch mau ben du6i.
Cac tai bi€n n~ng nS c6 th~ xay ra nhu: t~c m~ch gay ho~i tlr da, mu m~t , dot quY..
Cac tai bi€n nh~ va thuang g~p han nhu sung nS, v€t b~m mau. M~c du tai bi€n b~m mau
sau tiem chftt lam d~y se cai thi~n sau vai tuin nhung khi c6 v€t bim keo dai, nhftt la a vling
m~t lam nguai b~nh lo l~ng, mftt t\1' tin, anh huang 16n d€n cong Vi~c va CUOC sf>ng.
Cac phuang phap hi~n nay nhu: chuam l~nh , H20 2, boi cac thu6c lam tan v€t b~m ...
khong mang l~i hi~u qua diSu trj dang k~ .
D6i v6i cac truang hgp c6 tai bi€n b~m mau sau khi tiem chftt lam diy, chung toi su dt,mg
laser PDL (Pulsed Dye Laser) d~ diSu tri va ghi nh~n k€t qua rftt t6t. V€t bim cai thi~n nhanh
chong, gin nhu bi€n mfit hoan toan chi sau mot ngay diSu tri. Sau day la hai trong s6 cac
truang hgp rna chung toi ti€p nh~n dugc trong thai gian qua.
CALAMSANGTHUNHAT
B~nh nhan nfr, 3 7 tu6i, d€n kham vi c6 mot v€t bim den 6· vling moi du6i sau khi tiem
chftt lam d§.y vao moi.

B~nh so·: Cach 1 ngay, b~nh nhan d~n th~m
my vi~n 6· qu~n 10 dS tiem ch~t lam dfty
vao vling moi. Khi nhan vien wa tiem vao,
b~nh nhan cam giac dau nh6i vling tiem va
moi biit dftu sung n~, ngay cang tim s~m h;ti.
Sau d6, nhan vien cua th~m my vi~n tiem
hyaluronidase vao moi cho b~nh nhan nhung
khong cai thi~n dugc tinh tr(;lng dau va tim.
Kham: Moi du6'i c6 v~t bftm mau tim s~m 6·
ca ben trong va ngoai, kern mang tim xanh
viem lan xu6ng phia du6'i dim. An vao b~nh
nhan cam giac dau nh~. Khong ghi nh~n
kh6i ch~t lam dfty gay chen ep.
Laser dieu trj vet b~m sau tiem ch§t lam d~y
Chfin do an: Tai bi~n tiic tinh m(;lch - Bftm
maul Tiem ch~t lam dfty
Xir tri:
-
Khang sinh, khang viem
D6i v&i v~t bftm mau, chung toi
chi dinh di~u tri laser PDL 595 nm
(Vbeam Perfecta, Candela, USA)
v6i thong s6 nhu sau: spot size 7mm,
m~t d(> nang lugng 7 J/cm2, d(> r(>ng
xung 10 ms, di~u tri 2 lftn vao 2 ngay
lien ti~p.
K~t qua: V~t bftm cai thi~n 80% sau 1 ngay
va S(;lCh hoan toan sau 7 ngay.
TrU'&c dh~u trj
Sau dieu tr! 1 ngay
Sau dieu tr! 7 ngay

Da lieu tham my
Sau dieu tri 1 ngay
CA LAM SANG THU HAl
B~nh nhan nfr, 33 tu6i, d~n kham vi c6
v~t b~m den a vling moi tren sau khi tiem
chftt lam d~y vao moi.
Benh sil': Cach 2 ngay, b~nh nhan d~n thfrm
mSr vi~n a qu~n 8 d€ tiem chftt lam d~y vao
vling moi. Khi nhan vien vi.ra tiem vao, b~nh
nhan cam giac dau nh6i vling tiem va moi
bitt d~u sung n~ , ngay cang do s~m lKham: Moi tren c6 v~t b~m mau tim s~m
o· ca ben trong va ngoai, kem dat do lan len
phia tren mui. An vao b~nh, nha~ cam gi~c
dau nhi~u. Ghi nh~n c6 khoi chat lam day
gay chen ep mChftn doan: Tai bi~n chen ep d<)ng tnmoi tren - B~m mau/Tiem chftt lam d~y
Sau dieu tri 7 ngay
Xfr tri:
-
Khang sinh, khang vi em, khtmg virus.
-
Tiem 150 dan vi Hyaluronidase 2 l~n ,
each nhau 30 phut.
-
D6i v6'i
v~t b~m mau, sau tiem
hyaluronidase 1 gio·, chi dinh di~u tri
laser PDL 595 nm (Vbeam Perfecta,
Candela, USA) v6'i thong s6 nhu sau:
spot size 7mm, m~t dQ nang luqng 8
J/cm2, dQ r()ng xung 10 ms.
K~t qua: V~t b~m cai thi~n 80% a vling moi
ngoai, 90% vling ben trong niem m'ilc mi~ng
sau 1 ngay va S

Tm&c dieu tr!
TrU'&c dieu tr!
BANLU~N
v€t bftm la tai bi€n thu(mg g~p do cac
thu thu~t th~m my n6i chung, nh~t la sau
tiem ch~t lam dfty. Nguyen nhfm la do qua
trinh thvc hi~n cac thu thu~t th~m my gay
xu~t huy€t t~i ch6 lam hbng cftu thoat m~ch
di chuy~n vao mo.
Ngoai ra, ngay khi phat hi~n c6 tai bi€n
t~c m~ch do tiem ch~t lam dfty, cac bac sT
thm'mg tiem hyaluronidase d~ giai quy€t tai
bi€n nay. Vi~c tiem hyaluronidase c6 th~ gay
ra ho~c lam n~ng them tinh tr~ng bftm mau
cua b~nh nhan.
M~c du v€t bftm mau se cai thi~n sau vai
tuftn nhung khi keo dai, nh~t la a wng m~t,
CO th~ anh huang J6n d€n cong vi~c va CUQC
s6ng cua ngm'Ji b~nh.
Laser d i~u tr! v~t b~m sau tiem chcfit lam d~y
Sau dieu tr! 1 ngay
Sau dieu trj 1 ngay
Cac phuong phap hi~n nay nhu: chu6m
l~nh, H20 2, b6i cac thu6c lam tan v€t bftm ...
d€u kh6ng mang l~i hi~u qua di€u tri dang k~.
Laser PDL 595 nm c6 th~ mau h~p thu
chQn lQC la hemoglobin nen thm':mg dUQ"C Slr
d1,mg di€u tri cac thuong t6n m~ch mau. Vi
v~y, laser PDL cling c6 vai tro di€u tri tai
bi€n bftm mau do tiem ch~t lam dfty thea ca
ch€ nay.
Tuy nhien, cac hbng cftu thoat m~ch
ngay sau khi tiem thm'mg n~m sau a 16p bi
hay h~ bi, do d6 laser kh6ng th~ tac d('>ng d€n
nhi€u dugc. Sau vai ngay, cac hbng cftu nay
se n~m a 16p bi n6ng va ph6ng thich h€t he-
moglobin, khi d6 laser se dS dang tac d('>ng
d€n. Nhu v~y, trong nhfrng tru(mg hgp b~nh
nhan c6 v€t bftm d€n s6m, c6 th~ cftn vai lftn
di€u tri PDL lien ti€p.

Da lieu thcflm my
Tren y van, co m<)t s6 bao cao v@ Slr
d1,1ng laser PDL trong di@u tri v~t bclm do thu
thu~it th~m my. Defatta RJ va cs nghien Clru
tren 20 b~nh nhan co v~t bclm sau thu thu~t
th~m my vting m?t. Laser PDL duqc su d1,mg
v6i thong s6: spot size 1 0 mm, d<) r<)ng xung
6 ms, m~t d<) nang luqng 6 J/cm2• K~t qua
cho th~y, v~t bclm cai thi~n 63% trong vong
48 - 72g, d~t hi~u qua t6i da trong vong 5 -
I 0 ngay sau thu thu~t. B~nh nhan hoan toan
hai long, chi co tac d~ng phv thoang qua la
phu n@ nh~ va hon kho chju [I]_ Jeong GJ bao
cao trucmg hqp Slr dvng laser PDL v6i thong
s6 spot size 7 mm, d<) r<)ng xung 1 0 ms, muc
nang luqng 8 J/cm2 di@u tri v~t bclm sau tiem
ch~t lam dcly nang mui. Thuang t6n cai thi~n
dang k~ sau 2 lcln PDL trong 2 ngay lien ti~p
va m~t hoan toan sau 7 ngay tiem ch~t lam
dcly l2l. Noi chung, laser PDL kha hi ~u qua va
an toan trong di@u tri v~t bclm sau thu thu~t
th~m my, nh~t la a nhfrng b~nh nhan cyp da
sang mau.
Tuy nhien, d6i v6i nhfrng b~nh nhan co
cyp da s~m mau ( lo~i VI - VI theo Fitzpat-
rick) thi laser PDL 595nm co nguy ca gay
tac dvng pht,t do melanin thuqng bi h~p thu
laser c~nh tranh v6i hemoglobin. V6i nhfrng
b~nh nhan nay, laser Nd:YAG xung dai vo·i
buac song 1.064nm Ia Iva chQn an toan hon
v6i d<) xuyen sau va it bi melanin thuqng bi
h~p thu han so v6i laser PDL 595nm. Saade
~
108
(+
DS va cs bao cao m<)t s6 tmcmg hqp b ~nh
nhan typ da V co v~t bclm do ch~n thuang va
tiem ch~t lam dcly duqc di€u tri hi ~u qua va
an toan v6i laser Nd:YAG xung dai . Thuong
t6n cai thi~n dang k~ trong vong 24g sau
di€u tri laser l3l.
KETLU~N
LaserPDLvaNd:YAG xungdai daduqc
chung minh co hi~u qua t6t trong di€u tri v~t
bclm do thu thu~t th~m my noi chung va sau
tiem ch~t lam dcly noi rieng. Laser PDL v6i
bu6c song 595nm phu hqp v6i nhfrng b~nh
nhan co cyp da sang, trong khi laser Nd:YAG
v6i bu6c song 1.064nm Ia lva chQn cho cyp
da s~m mau. Ccln co nghien c(ru v6i s6 b~nh
nhan du 16n d~ xac djnh thong s6 t6i, s6 lcln
di@u trj va thai gian dap {mg khi Slr d1,1ng cac
lo~i laser nay di€u tri v~t bclm sau thu thu~t
th ~m my.
TAl LI~U THAM KHAO
I.
DeFatta RJ , Krishna S, Williams EF. Pulsed-dye laser
for treating ecchymoses after fac ial cosmetic proce-
dures. Arch Facia l Plast Surg. 2009; II (2):99-1 03.
2.
Jeong GJ et al. Pulsed-dye laser as a novel therapeu-
tic approach for post-fil ler bruises. Dermatologic
Therapy. 20 18;e 12 721 .
3.
Saade DS, Vashi
NA . Treatment of purpu-
ra with Nd:YAG laser in skin types IV-V I. J Am Acad
Dermatol. 20 19 Apr;80(4):e73-e74.

~
A
~
,
TIEP CAN CHAN DOAN
•
;(
/
/\
THUONG TON LOET MIENG
TOM TAT
Loet mi{jng cJ~c tnmg b&i Slf khiem khuyet a l&p thU'Q'ng bi, l&p m6 lien ket ho~c ca
hai, Ia bitw hi{jn cua nhieu b{jnh nhU': ap-ta, virus herpes, b{jnh ry t~:P milm va cOng c6 the
Ia loet do ung thU' .. . EJe chan cJoan, can tiep c?n toan di{jn bang each d~:Pa vao b{jnh siP (th&i
gian, Vj trf, tan suat va kieu hinh xuat hi{jn, n6i b6ng nU'CYC trU'CYC khi loet hay kh6ng, tri{ju
ch{mg toan than, b{jnh ly cJi kem, tien can gia cJinh, chung t¢c, th6i quen sinh ho?t...) va
tinh chat loet (cap tfnh, m?n tfnh hay tai phat).
GHJI THI~U
Loet mi~ng d~c trung b6i S\f khiSm khuySt 616p thuQ11g bi, l&p mo lien kSt ho~c ca hai.
M()t vSt loet mi~ng c6 th~ la bi~u hi~n cua nhi~u b~nh nhu: ap-ta, virus herpes, b~nh ly t\)'
mien va cling c6 th~ la loet do ung thu ... M~t khac, theo y van cling da ghi nh~n nhi~u tru<'mg
hqp loet mi~ng do ung thu bi chftn doan nhfrm v&i cac thuang t6n loet mi~ng lanh tinh khac
nhu ch~n thuang do rang gia, vi em moi anh sang ho~c loet d~ng a pta ... trong thai gian 6 thang
da lam anh huang nghiem tn,mg den tien luQ'llg di~u tri b~nh. Chinh vi v~y, tim ra chftn doan
hqp ly trong thai gian ng~n nh~t d~ c6 huang di~u tri phil hqp tr6 thanh m()t v~n d~ kh6 khan
cho cac bac sT Him sang. Di~u d6 d~t ra nhu cfru cac bac sT Uim sang cfrn thiet m9t phuang phap
tiep c~n thuang t6n loet mi~ng dan gian nhung hi~u qua d~ tranh b6 sot chftn doan.
cAc KHAI NI~M
Loet c~p tinh (acute ulcer): vet loet keo dai du&i 2 tufrn.
Loet m~n tinh (chronic ulcer): vet loet t6n t~i han 2 tufrn.
Loet tai phat (recurrent ulcer): b~nh nhan rung c6 bi~u hi~n loet mi~ng tuang t\)' v&i cac
dQt thoai lui.
Loet dan 6 (solitary ulcer): chi c6 m9t sang thuang loet tren lam sang.
Loet da 6 (multiple ulcer): c6 tren m()t thuang t6n loet tren Him sang.
109 ~
~~5

Da lieu th~m my
eACH DANH GIA M<)T B~NH NilAN LOET MI~NG
Nhfrng chi ti~t cfin IU'u y khi khai thac b~nh sif b~nh nhan loet mi~ng
so IU'Q'ng
Thai gian
Vi tri
T~n suat va ki~u hinh
xuat hi~n
Noi bong nU'ac trU'ac
khi loet
Tri~u chU>ng toan than
B~nh ly di kern
Ti(m can gia dinh
Chung t¢c
Th6i quen sinh ho~t
/
8an o hay da o
Tuoi kh&i phat va thai gian keo dai cua vet loet
Niem mc;~c kh6ng sCmg h6a (niem mc;~c m6i va mi$ng) va niem mc;~ c sl.rng h6a
(kh~u cai cling va m~t tren cua IU'6'i)
Xu~t hi$n dong thai v&i tri$u chling h$ thong, lien quan v&i chu ky kinh nguy$t,
thay d6i v~ t~n su~t ho~c ki§u hlnh vet loet
C6 th§ b$nh bong nU'&c tl,l' mien
Sot, m$t moi, ton th U'ang da, b(l ph;;'ln sinh dt,Jc hoi;lc m~t . tri$u chling dU'ang
tieu h6a va St,Jt can.
C~n khai thac ro cac b$nh di kem
Loet mi$ng, b$nh ly mi$ng ac tfnh, tinh trc;~ng b$nh di truy~n khac
Xu~t hi$n trong m(lt so chung t(lc (b$nh Behcet)
Hut thuoc Ia, uong rU'Q'U , lc;tm dt,mg thuoc, stress, ngh ~ nghi$p.
SO' di> chAn doan thU'O'ng t6n loet mi~ng
cap tinh
+ Loet do chan thU'D'ng
+ Chuven san hoai tCr tuven nU'&c bot
+ Viem nU'&u mieng nguyen phat do
herpes
+ Nhii'lm herpes zoster
+ Herpanginia
+ Tay chan mii)ng
[
Loet mii)ng
] -
[
Tai phat (dD'n/da 6) }----
+ Ap tO' tai phat
+ Viem mii)ng do
herpes tai phat
+ Hong ban aa d;;mg
+ Viem loet nU'&u ho<;Ji tu·
-¥
110
~
:!;,
+ Hong ban aa d<;Jng
do herpes
+ Giam b<;Jch dw h <;~t
theo chu ky
+ Bi)nh Behcet
+ Phan Crng man cam & mii)ng
+ Viem mii)ng te bao plasma
+ Loet mii)ng do h6a trj lii)u
+ Loet do chan thU'O'ng keo dai
+ Loet do thu6c
+ Chuyen san h o<;~i tCr tuyen nU'&c bot
l
[
l
+ Loet do eosinophil
M<;~ n tinh
•
8 0'n 6
--~ + Ung thU' te bao gai dang loet
+ Loet do cytomegalo virus
\
+ Loet do lao
+ Loet do giang mai
+ Loet do nam sau
. 1Da61____ __..-+-P-em_ p_h:::ig=u=s =,h=6n=g=t=hU'=a=n=g=
==-----
L...:::..::..::
+ Pemphigoid niem m<;~c
+Bong nU'&c d<;~ng pemphigus
+Lichen phang (LP)
+Linear lgA

Tiep cc;'ln ch~n doan thU'O'ng ton loet mi$ng
TOM TAT cAc BIEU HI~N LAM sANG ciJA LOET MI~NG
Loet mi~ng c§p tinh
ThU'ong t6n
IGiai
1Tu6i
IV! tri
I Hinh d<;mg
~ s ~
I D~c di~m phcin bi~t
vl!t loet
h~Q'ng
Loet do ch~n
Nam
Khong
LU'ai (23%),
D6i xCmg
DO'n o
B& do, go nht;l, mang gia
thU'O'ng
ghi nhc;'ln
moi (9%), niem ho$c khong
hoc;~i ti:P, lfmh trong 10 ngay.
(NA)
mc;~c mi$ng
d6i xll'ng
(42%)
Chuyen san
Nam
Trung
Kh~u cai sau
Dc;~ng nui IU>a DO'n o
Loet v&i b& d~u , gi&i hc;~n
hoc;~i tU> tuyen
nien
(75%), moi
riS, tl,l' lanh trong 5-7 tutm
nU'&c bQt
dU'&i va vung
hc;'lu ham
Viem nU'&u
Kh6ng
2-3 tuoi
Niem mc;~c sCmg Loet c6
Da 6
Ti~n tri$u : s6t, non 6i, chan
miE;lng nguyen
ghi
h6a va khong
qu~ng hong
an va viem nU'cYU toan the,
phat do herpes
nhc;'ln
sl.Png h6a
ban v&i b&
loet dau, c6 mang gia mau
(NA)
d~u
vang , hc;~ch dU'&i ham, hoi
mi$ng, kh6 nu6t.
B$nh gi&i hc;~n tl.P 5-7 ngay
Nhiem herpes
NA
Tren 50
Kh~u cai cll'ng,
Loetdc;~ng
Da o
Ti~n triE;lu : dau 1 ben, mL,Jn
zoster
tuoi
nU'&u va IU'ai
zoster
nU'&c CL,Jm, tl,l' gi&i hc;~n , lanh
trong 1 0-14 ngay.
Herpangina
NA
OU'&i 10
H~u hQng, kh~u Loet nh6
Da o
s6t, mL,Jn nU'&c va loet
tuoi
cai m~m , trL,J
amidan
Tay chan mi$ng NA
OU'&i 10
LU'ai, kh~u cai
Loet nh6
Da o
Loet miE;lng va phat ban da
tuoi
cll'ng va m~m ,
tren tay va chan
niem mc;~c
mi$ng
Hong banda
Nam
20-40
Moi, niem mc;~c
L&n va lan
Da o
Ton thU'O'ng hlnh bia, bong
dc;~ng
tuoi
mi$ng, IU'ai
to a
nU'&c, loet, mai mau tren
moi
Viem loet nU'&u NA
18-20
Nhu va vi~n
Dc;~ng nui IU>a Da o
Dau, chay mau nU'&u, loet,
hoc;~i tU>
tuoi
nU'&u
hoc;~i tU> a nhu ke rang, s6t
va m$t m6i
Phan Ll'ng man
NA
NA
B~t ky vj tri nao
Nhi~u dc;~ng
Da o
Phan Ll'ng lichen h6a, hong
cam a mi$ng
lam sang
ban sac t6 c6 djnh, SU'ng
moi va hoi chll'ng dj Ll'ng
mi$ng
Viem mi$ng te
NA
NA
NU'&U, khe
Viem nU'&u
Da o
Loet, bieu mo bong tr6c,
baa plasma
ranh , niem mc;~c tr6c v~y
viem kh6e-mi$ng, moi teo
mi$ng
nu't, tl,l' gi&i hc;~n
Loet mi$ng do
NA
NA
B~t ky vj tri nao Loet khong
Da o
Hong ban, loet tl.P 5-7 ngay
h6a trj li$u
d6i xll'ng
sau khi h6a tri, hoi phL,Jc
nhanh
111 ~
+
s-:

Da lieu tham my
Loet mi~ng m~n tinh
ThU'ang t6n
IGiai
1Tu6i
IV! tri
I H!nh di:Jng
~s~
I
£)~c di'm phan bi~t
vet loet
h;Q'ng
Loet do chan
NA
NA
LLJ&i, m6i,
Doi x(mg ,
Dan 6
Mang vang fibrin , de ga v&i
thLJang keo dai
niem mc;~c
khong doi
b& tang siYng
mi$ng
xiYng
Chuy~n san hoc;~i
Nam
Tu6i
Khau cai ,
Dc;~ng nui IIYa
Dan 6
Loet sau, day vang , tl! gi&i
tiY tuy€m nLJ&c bot
trung
vung h$u
hc;~n , lanh trong 2-12 tuan.
binh: 46
ham va moi
Loet do eosinophil
NQ>
40-60
LLJO'i, niem
Dc;~ng
8an6
Loet lanh ch$m v&i ba
tu6i
mc;~c mi$ng
"punched out"
cu()n , baa quanh bai h6ng
ban ho$c tang siYng,
th LJang kh6ng co tri$u
chling , thai gian lanh tiY 1
tuan den 1 nam
Ung thLJ te baa gai Nam
Tren 40
M6i dLJ&i,
Dc;~ng nui IIYa
Dan 6
Ba cu()n cling, day tran
dc;~ng loet
tu6i
san mi$ng va
lang
ILJO'i
Loet do cytomega-
NA
NA
Niem mc;~c
Loet l&n
Dan 6,
Dau, hoc;~i tiY, ba cu()n nh6
lovirus
siYng hoa va
hiem khi a b$nh nhan suy giam
kh6ng siYng
da 6
mien dich
hoa
Loetdolao
Nam
NA
LLJ6'i, nU'&U,
Gi&i hc;~n
Dan 6
Cling, nham nha va
san mi$ng
kh6ng xac
thLJang dau
djnh
Loet do giang mai
NA
NA
M6i, ILJ&i va
Loet day sc;~ch Dan 6
Day nau/ do tim , ba cu()n
khau cai
nham nha, hc;~ch c6
Blastomycosis
Nam
NA
Bat ky vj tri
Loetkh6ng
Dan 6
Dau, ba cu()n kh6ng deu
mi$ng
nao
di~n hinh
va tang san niem mc;~c dc;~ng
sui, t6n thLJang ph6i di kem
Mucormycosis
NA
NA
Khau cai
Loet dc;~ng sui Dan 6
Loet sau l&n, hoc;~i tiY, co
mi$ng
bi~u hi$n ph6i
Pemphigus thong
NA
NA
Niem mc;~c
Dc;~ng ban d6
Da 6
Loet nang, kh6ng deu.
thLJang
mi$ng, khau
(map-like)
Nikolsky DLJang tinh , viem
cai , nLJ&u
nU'&U troc vay
Pemphigoid dc;~ng
NQ>
Tren 50
NLJ&u, niem
H6ng ban,
Da 6
Viem nU'&U troc vay, bong
niem mc;~c
tu6i
mc;~c mi$ng,
trQ't kh6ng
nU'&C xuat huyet, t6n
khau cai
d$c hi$u
thLJang da 30-40%.
Bong nLJ&c dc;~ng
NA
Tren 60
NLJ&u
Ml,Jn nLJ&c rai Da 6
Viem nLJ&u troc vay, tl,l' gi&i
pemphigus
rc;~c
hc;~n va tai phat s&m
Lichen ph~ng
NQ>
Tu6i
Niem mc;~c
Da 6
Di kem v&i thLJang t6n
trung
mi$ng, ILJ&i,
dc;~ng ILJ&i/san, viem nLJ&u
nien
nLJ&u
troc vay, dau
B$nh lgA dLJang
NQ>
60-70
Khau cai
Giang thLJang Da 6
Mt,m nLJ&c, loet/trQ't dau,
tu6i
cling/mem,
t6n cua pem-
Viem nU'&U troc vay/viem
tn,J amidan
phigoid niem
m6i
va niem mc;~c
mc;~c
mi$ng
(~L I
W'v' ~ l. - )IAW:J) W:J(98 X ~9 ) WSDOOill'v'W':J 01. 00~ NI :)OH A 8X - AW W'v'Hl. n3 Il 'v'O l.On~ DN'v'~l. 8 ll )ID

Loet mi~ng tai phat
Thli'O'ng tlm IGiai
I Tu6i I Vi tri
Ap ta tai phat NO>
Tren 20 Niem m(;lc
khong sung
h6a a ngU'&i
khoe mC;Jnh
Viem mi$ng
NA
NA
Niem m(;lc
do herpes tai
sung h6a
ph at
(khau cai
c(fng) a ngU'&i
khoe mC;Jnh
Hong ban
Nam
20-40
M6i
da dC;Jng do
tu6i
herpes
Giam bC;Jch
NA
xu at
Bat ky vi trf
c~u hC;Jt theo
hi$n tu
nao
chu ky
nh6
B$nh Behcet
Nam=nQ>
25-40
Bat ky vi trf
tu6i
nao
CHi DJNH SINH THIET THUONG TON
LOETMI~NG
Sinh thiSt dugc chi d!nh khi:
Khong r5 ciin nguyen va tlmung t6n
khong lanh sau 2 tu§n.
C6 th~ bi~t dugc din nguyen nhung
khong dap ung sau 2 tu§n di~u trj.
Bi~t dugc y~u t6 thuc d~y nhung
thuung t6n khong lanh sau 2 tu§n lo~i
bo ySu t6 thuc d~y d6.
KETLU~N
Ti~p c~n ch~n doan loet mi~ng m&i c~p
nh~t theo diy su d6 da t6ng hgp khoang 29
thuong t6n loet mi~ng , cuban dt,ra tren 2 y~u
t6 Ia s6 luqng v~t loet va thai gian keo dai
thuung t6n, hy VQng se h6 trg cac bac sl Him
sang thist l~p phuung phap rung bu&c lo~i tru
nhfrng b~nh canh Him sang khong thich hgp,
ti~p c~n g§n hO'll v&i ch~n doan hgp ly nh~t.
Ti~p c<';ln chan doan thU'ang t6n loet mi$ng
I Hinh d~ng I 56
vet loet
lli'Q'ng I D~c di~m phan bi~t
8oi x(fng
Ban 6/
Cam giac cham chfch, dau, b&
da 6
do phu b&i fibrin. Co 3 dC;Jng:
dC;Jng nh6, dC;Jng l&n, dC;Jng
herpes. B$nh tl,l' gi&i hC;Jn
B&deu
8a 6
C6 2 nh6m: tren m6i va trong
mi$ng
DC;Jng ban
8a 6
Bong nU'&c, loet v&i b& khong
do
deu, co qu~ng viem, may
mau tren m6i
DC;Jng ap ta 8a 6
Loet tung dqt, sot, viem nha
chu, thoai h6a nU'&u va nhiem
trung h$ thong
DC;Jng ap ta 8a 6
8i kem loet sinh dt,Jc, t6n
thU'ang mat va da
TAl LI~U THAM KHAO
I.
Fitzpatrick SG and et al, "Ulcerated lesions of the
oral mucosa: clinical and histologic review", Head
and Neck Pathology, 2019.
2.
Rishi M Goel and et al, "A guide to oral ulceration for
the medical physician", Bristish Journal of Hospital
Medicine, Vol 76, No6, 2015.
3.
Hamed Mortazavi and et al, "Diagnostic features of
common oral ulcerative lesions: an updated decision
tree", international Journal ofDentistry, 20 16.
4.
Amanda Siu and et al, "Differential diagnosis and
management of oral ulcers", Seminars in Cutaneous
Medicine and Surgery, Vol 34, 20 15.
5.
James J.Sciubba, "Autoimmune oral mucosal diseas-
es: clinical, etiologic, diagnostic, and treatment con-
siderations", Dent Clin N Am, Vol 55, pp89-l 03, 20 II .
6.
Yo Truong Nhu Ngoc and et al, "On-site treatment
of oral ulcers caused by cheek bitting: a minimally
invasive treatment approach in a pediatric patient",
Clinical Case Reports, vol 7, pp 426-430, 20 19.
7.
M. Munoz-Corcuera and et al, "Oral ulcer: clinical
aspects. A tool for dermatologist. Part I. Acute ul-
cers", Clincal and Experimental Dermatology, vol
34, pp 289-294, 2009.
8.
M. Munoz-Corcuera and et al, "Oral ulcer: clinical
aspects. A tool for dermatologist. Part II. Chron ic
ulcers", Clincal and Experimental Dermatology, vol
34, pp 456-46 1, 2009.
113
~
4~

NHA XUAT BAN Y HQC
CHI NHANH THANH PHO HO CHi MINH
8ja chi: 699 TrEm HU'ng 890 - PhU'&ng 1 - Ou$n 5
8i$n thoc,1i: 028.3923 5648
Email: cnxuatbanyhoc@gmail.com
DA liEU THAM MY
T~p So 2
Mesotherapy va cac ky thu~t
'2
tiem vi aiem
Chju trach nhiijm xuat bfm
TONG ClAM DOC
CHU HUNG CU'ONG
Chju trach nhiijm n9i dung
BSCKI. NGUYEN TIEN DUNG
Bien t?p:
TS.BS. TLY THANH TRi DONG
S&a ban in:
TLY THANH TRi DONG
Trinh bay bia:
MAl XUAN HOAI
Ky thu?t vi tfnh: MAl XUAN HOAI
EJoi tac lien ket xuat ban: B$nh vi$n Da lieu TP. Ho Chf Minh
In 1.000 cuon kho 21 x 29,5 em tc,1i C6ng ty Co phEm ThU'O'ng mc,1i In Nh$t Nam,
007 L6 I, KCN Tan Binh , phU'&ng Tay Thc,1nh , qu$n Tan Phu.
XU'ang in: 410 Tan Ky Tan Ouy, phU'&ng SO'n Ky, qu$n Tan Phu , TP. Ho Chi Minh.
So xac nh$n dang ky xuat ban : 1668-2019/CXBIPH/4-68/YH, ngay 16/5/2019.
Quyet djnh xuat ban so: 112/08-XBYH, ngay 31 /5/2019. In xong va n(lp IU'u chieu nam 2019.
Ma ISBN: 978-604-66-3685-4